Spis Treści
Dieta Dash - co to jest
Jak wspomniano, dieta DASH ma wspomagać terapię nadciśnienia tętniczego. O takiej sytuacji mówimy, gdy ciśnienie skurczowe krwi wynosi powyżej 140 mmHg i/lub rozkurczowe ciśnienie krwi ma wartość powyżej 90 mmHg. Nieleczone nadciśnienie tętnicze może prowadzić w konsekwencji nawet do śmierci, dlatego warto wdrożyć odpowiednie leczenie oraz zasady żywieniowe, jeśli zostaniemy zdiagnozowani tą chorobą. Warto wiedzieć, że nadciśnienie tętnicze może nawet przez kilka pierwszych lat przebiegać bez znaczących objawów, dlatego należy wykonywać profilaktyczny pomiar ciśnienia krwi co najmniej raz na pół roku, a już minimum raz w roku.
Dieta Dash – zasady
Bardzo pozytywnym faktem o diecie DASH jest to, że jej menu jest bardzo proste, a używane w diecie produkty nie są wymyślne i egzotyczne. To łatwa w stosowaniu dieta, bardzo podobna swoimi zasadami do zdrowego, standardowego odżywiania. Należy w niej:
- w każdym posiłku zawrzeć warzywa lub owoce (owoce 1-2 razy dziennie, zaś zdecydowanie więcej należy jeść warzyw),
- w co najmniej jednym posiłku dziennie uwzględnić strączki (np. fasolę, groszek, cieciorkę),
- jeść produkty z pełnego ziarna, a nie „białe” – czyli pełnoziarnisty makaron, chleb z mąki z pełnego przemiału, ryż brązowy, płatki owsiane górskie, itp.,
- stosować zdrowe źródła tłuszczu – tłuste ryby morskie, awokado, orzechy, pestki, nasiona, oleje roślinne (najlepiej na zimno, bez poddawania ich działaniu wysokiej temperatury),
- ograniczyć sól (sód) – do 0,5-1 płaskiej łyżeczki dziennie – jednak tutaj uwaga, bo należy brać pod uwagę także sól dodaną do produktów czy gotowych posiłków (dlatego też należy jednocześnie w diecie DASH wyeliminować żywność wysoko przetworzoną, dania gotowe, fast food, słodycze, wyroby cukiernicze),
- zamienić tłuste mięsa oraz tłusty nabiał na chudsze oraz poprzestać na maksymalnie dwóch porcjach zarówno mięsa, jak i nabiału dziennie,
- ograniczyć smażenie, a zamiast tego częściej gotować, dusić, piec produkty.

Dieta Dash - przykładowe jadłospisy
Jeśli chcesz wypróbować dietę DASH – jadłospis tygodniowy z podziałem na poszczególne posiłki znajdziesz poniżej:
DZIEŃ 1
Śniadanie: Kanapki z awokado i pieczonym kurczakiem
Drugie śniadanie: Paski marchewki i papryki z hummusem
Obiad: Łosoś z brokułami i ryżem brązowym
Podwieczorek: Koktajl jagodowy na maślance
Kolacja: Sałatka z pełnoziarnistego makaronu z soczewicą i suszonymi pomidorami
DZIEŃ 2
Śniadanie: Owsianka z pomarańczą i orzechami włoskimi
Drugie śniadanie: Kanapki razowe z wędzonym łososiem
Obiad: Zupa fasolowa (z czerwonej fasoli)
Podwieczorek: Surówka z tartej marchewki, jabłka i migdałów
Kolacja: Grzanki z pastą jajeczno-drobiową z olejem lnianym
DZIEŃ 3
Śniadanie: Kanapki z twarogiem chudym i oliwą
Drugie śniadanie: Owsiany koktajl z jabłka, gruszki i orzechów włoskich
Obiad: Potrawka paprykowa z indykiem na kaszy gryczanej
Podwieczorek: Kanapka z hummusem i ogórkiem
Kolacja: Sałatka z kapusty pekińskiej i nowalijek polana olejem lnianym

DZIEŃ 4
Śniadanie: Kanapki z jajkiem i awokado
Drugie śniadanie: Gryczanka z jagodami i jogurtem naturalnym
Obiad: Pieczony śledź z zapiekanymi ziemniakami z koperkiem
Podwieczorek: Koktajl bananowy z migdałami i siemieniem lnianym
Kolacja: Kanapki razowe z pieczonym indykiem i pomidorami
DZIEŃ 5
Śniadanie: Delikatna jajecznica z papryką
Drugie śniadanie: Mus owocowy z truskawek, borówek i kefiru
Obiad: Gulasz z soczewicy, pomidorów i cukinii
Podwieczorek: Pasta z hummusu i awokado z paskami warzywnymi
Kolacja: Tortilla z chudą wędliną, sałatą i nowalijkami
DZIEŃ 6
Śniadanie: Kanapki z pastą twarogowo-pomidorową
Drugie śniadanie: Sałatka z łososiem wędzonym, bakłażanem i oliwą
Obiad: Domowa zupa jarzynowa z makaronem pełnoziarnistym
Podwieczorek: Ćwiartki jabłka z orzechami włoskimi
Kolacja: Fasolka szparagowa gotowana w posypce z sezamu
DZIEŃ 7
Śniadanie: Owsianka z truskawkami i gorzką czekoladą
Drugie śniadanie: Sałatka z kaszy bulgur, cieciorki i papryki
Obiad: Naleśniki ze szpinakiem i pieczarkami
Podwieczorek: Koktajl z jabłkiem, jagodami i siemieniem lnianym
Kolacja: Kanapki z pastą z makreli
Dieta Dash – efekty
Dieta DASH jest bardzo dobrze przebadana. Naukowcy wykorzystali dane od ponad miliona ludzi, by określić, na ile stosowanie takiego menu może pomagać w obniżaniu ciśnienia tętniczego krwi. Wyniki są bardzo korzystne – bowiem po kilku tygodniach stosowania diety DASH u badanych spadły wartości zarówno skurczowego, jak i rozkurczowego ciśnienia (i to bez korzystania z leków na nadciśnienie!). Spadek wynosił średnio:
- 3-5,5 mmHg (ciśnienie skurczowe),
- 2,5-5,5 mmHg (ciśnienie rozkurczowe).
Dla niektórych taka różnica może się wydawać niewielka, ale w wielu przypadkach już takie wartości spadkowe mogą oznaczać dla chorych przejście z choroby lub stanu przednadciśnieniowego do wartości optymalnej.
Dieta Dash - dla kogo jest kierowana?
Jak wspomniano, dieta DASH jest doskonałym wyborem żywieniowym dla osób, które chcą profilaktycznie lub leczniczo wpłynąć na swoje ciśnienie tętnicze krwi. Jednak może się ona sprawdzić jako zdrowa alternatywa dietetyczna tak naprawdę dla każdego. Ograniczenie produktów wysoko przetworzonych, zwiększenie spożycia warzyw, owoców, strączków i pełnych ziaren, a także zmniejszenie spożycia soli to bowiem filary zdrowej diety, którą warto, by większość z nas przestrzegała.
Literatura:
- Reguła J. i wsp.: Ocena skuteczności interwencji żywieniowej opartej na zaleceniach diety DASH u osób z zaburzeniami lipidowymi. Forum Zaburzeń Metabolicznych 2017, tom 8, nr 3, 97–102.
- https://www.nhlbi.nih.gov/files/docs/public/heart/new_dash.pdf [dostęp dn. 20.04.23 r.].
dr Bartek KulczyńskiDyplomowany Dietetyk, absolwent Wydziału Nauk o Żywności i Żywieniu
NowaFarmacja.pl
Od 2018 roku wykładowca na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Aktualnie prowadzi największy kanał YouTube w Polsce o zdrowiu "dr Bartek Kulczyński". Jako dietetyk z wykształcenia, specjalizuje się w dietoterapii chorób sercowo-naczyniowych – miażdżycy, podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi i nadciśnienia tętniczego krwi. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych o zasięgu krajowym i zagranicznym. Swoją wiedzę aktualizuje i poszerza poprzez uczestnictwo w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych. Przez wiele lat był członkiem Polskiego Towarzystwa Dietetyków, Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych i Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą. Prywatnie pasjonat wypraw rowerowych i spływów kajakowych. Na blogu Apteki Nowa Farmacja dzieli się zgromadzoną przez siebie wiedzą pisząc artykuły na temat m.in. odpowiedniego żywienia.