Densytometria - co to jest za badanie, jak wygląda i jak interpretować jego wyniki

Spis Treści

Co to jest densytometria?

Densytometria jest to badanie rentgenowskie, które służy do oceny gęstości mineralnej kości. Najczęściej wykonuje się densytometrię bliższego końca kości udowej oraz odcinka lędźwiowego kręgosłupa, rzadziej w innych lokalizacjach. Densytometrię wykonuje się o osób, u których obecne są czynniki ryzyka występowania złamań niskoenergetycznych (osteoporotycznych). Zlecane jest więc kobietom po 65 roku życia, kobietom po menopauzie przed 65 rokiem życia, jak również mężczyznom po 70 roku życia. Wykonywanie tego badania konieczne jest również u osób, u których w przeszłości wystąpiły złamania osteoporotyczne.

Przeprowadzenie densytometrii zalecane jest także osobom narażonym na utratę masy kostnej, która jest związana z przebiegiem innej choroby, bądź tez zastosowanej do jej leczenia terapii (np. leczenie glikokortykosteroidami). Densytometrię wykonuje się również przed planowanym wdrożeniem leczenia osteoporozy, co ma na celu potwierdzenie konieczności takiej terapii. Badanie wykonywane jest także regularnie w trakcie trwania leczenia przeciwosteoporotycznego, co z kolei ma za zadanie ocenę skuteczności zastosowanej terapii.

Jak się przygotować do densytometrii?

Densytometria jest badaniem, które nie wymaga szczególnego przygotowania. Jedyne, o czym należy pamiętać jest to, aby nie zażywać preparatów wapnia na dobę przed planowanym badaniem, ponieważ mogłoby to doprowadzić do zafałszowania wyniku densytometrii. Dotyczy to też preparatów wieloskładnikowych zawierających wapń. Warto również zadbać o to, żeby w dniu badania założyć ubranie, które nie będzie zawierało metalowych elementów. Lepiej też nie zakładać biżuterii, ponieważ konieczne będzie jej zdjęcie przed badaniem. Badanie densytometryczne nie wymaga od pacjenta pozostawania na czczo.

Jak wygląda densytometria?

Densytometria to bezinwazyjne i bezbolesne badanie, które trwa nie dłużej niż 15 minut. Nie wymaga ono również specjalnego przygotowania ze strony pacjenta. Badanie te przeprowadzane jest z wykorzystaniem dwuwiązkowej absorpcjometrii rentgenowskiej (DXA). Bezpośrednio przed badaniem przeprowadzany jest z pacjentem wywiad dotyczący występujących schorzeń oraz stosowanych leków. Przed densytometrią dokonuje się również pomiaru wzrostu oraz masy ciała. Następnie zostaniesz poproszony o położenie się na stole pomiarowym, nad którym umieszczone jest ramię aparatu. Aparat do badania gęstości kości emituje bardzo małą ilość promieniowania. Badanie pojedynczej lokalizacji trwa ok. 2 – 3 minut i w tym czasie istotne jest pozostanie w pozycji nieruchomej. Bezpośrednio po badaniu możliwy jest powrót do normalnej aktywności.

Przeciwwskazania do badania gęstości kości

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do wykonania densytometrii jest ciąża. Badanie to musi być również odroczone, gdy w ciągu ostatnich dwóch dni zostało przeprowadzone inne badanie z użyciem środka kontrastowego np. tomografia komputerowa z kontrastem. Problemem mogą być również duże zmiany zwyrodnieniowe, złamania, bądź też obecność obcego materiału, np. protezy w miejscu badania. W takiej sytuacji możliwe jest jednak przeprowadzenie badania – konieczna jest jednak zmiana lokalizacji.

Interpretacja wyników densytometrii

Wynik badania densytometrii powinien zostać zinterpretowany przez lekarza, ponieważ do prawidłowej interpretacji konieczne jest również wzięcie pod uwagę innych czynników, takich jak stosowane przez pacjenta leki, predyspozycje rodzinne, choroby współistniejące, czy wcześniejsze występowanie złamań niskoenergetycznych.

Wynik densytometrii zawiera następujące elementy: obraz badanej okolicy, wartość gęstości powierzchniowej (wyrażona w g/cm2), wskaźnik T oraz wskaźnik Z. Wskaźnik T stanowi odchylenie standardowe od normy szczytowej masy kostnej u osób zdrowych w wieku 20 – 29 lat, natomiast wskaźnik Z jest to odchylenie standardowe od normy dla tego samego wieku i płci.

Wskaźnik T o wartości od – 1,0 do – 2,5 może świadczyć o osteopenii, natomiast wskaźnik T niższy, bądź równy – 2,5 może wskazywać na osteoporozę. Wskaźnik Z powinien być większy od 0. Kiedy Z<0 świadczy to o tym, że przyczynę utraty gęstości tkanki nie stanowi wiek, lecz inne czynniki ryzyka rozwoju osteoporozy. Wskaźnik Z najczęściej bierze się pod uwagę u dzieci i młodzieży, u których to nie zakończył się jeszcze proces kostnienia.

Czy densytometria jest szkodliwa?

Densytometria jest badaniem nieinwazyjnym, w którym wykorzystywany jest aparat rentgenowski emitujący niewielką ilość promieniowania.

Jak często można wykonywać densytometrię?

Przy prawidłowych wynikach badań zaleca się zazwyczaj, aby densytometrię wykonywać co 2 lata. Gdy wyniki odbiegają od normy, terminy kolejnych badań ustala lekarz prowadzący. Zaleca się, aby pierwsza densytometria u kobiety została wykonana po ukończeniu 50 lat, natomiast u mężczyzn po 60 roku życia. Jednak bardzo często zdarza się, że istnieje konieczność wykonania pierwszego badania znacznie wcześniej. Dzieje się tak wtedy, gdy u danej osoby występują czynniki ryzyka wystąpienia złamań osteoporotycznych. Ważne jest, aby kolejne badania densytometrii były wykonywane na tym samym aparacie, ponieważ gwarantuje to powtarzalność wyników.

Jaka jest cena densytometrii?

Densytometria jest badaniem wykonywanym bezpłatnie w ramach ubezpieczenia społecznego. Możliwe jest również wykonanie badania prywatnie. Koszt takiego badania to 80 – 100 zł.

Piśmiennictwo:

1. E.M. Lewiecki, D.L. Kendler, G.M. Kiebzak, P. Schmeer, R.L. Prince, G. El-Hajj Fuleihan, D. Hans Special report on the official positions of the International Society for Clinical Densitometry Osteoporosis International, 2004; 15: 779-784
2. Guła Z. Korkosz M. Densytometria. Portal mp.pl