Czym jest niskopłytkowość i jakie są jej objawy?

Spis Treści

Co to jest niskopłytkowość krwi?

Płytki krwi (trombocyty) to bezbarwne komórki krwi, które pomagają w krzepnięciu krwi. Zatrzymują  one krwawienie poprzez zlepianie się i tworzenie czopów w urazach naczyń krwionośnych. A zatem co oznacza termin niskopłytkowość? Lekarze definiują ten stan na podstawie badań krwi. Jeśli okaże się, że trombocytów jest mniej niż 150 000 na mikrolitr krążącej krwi- mówimy o trombocytopenii, potocznie nazywanej niskopłytkowością lub małopłytkowością.  

Ponieważ każda płytka żyje tylko około 10 dni, organizm zwykle stale odnawia ich zapasy, wytwarzając nowe płytki w szpiku kostnym. Małopłytkowość rzadko jest dziedziczona. Może być spowodowana wieloma lekami (heparyna, chinina, antybiotyki zawierające sulfonamidy, leki przeciwdrgawkowe)  lub stanami chorobowymi. Bez względu na przyczynę, ilość krążących płytek krwi ulega zmniejszeniu przez jeden lub więcej z następujących procesów: uwięzienie płytek krwi w śledzionie, zmniejszenie wytwarzania płytek krwi lub zwiększone niszczenie tych komórek.

Czynniki, które mogą zmniejszyć produkcję płytek krwi, obejmują:

• białaczkę i inne nowotwory,
• niektóre rodzaje anemii,
• infekcje wirusowe, takie jak wirusowe zapalenie wątroby typu C lub HIV,
• leki chemioterapeutyczne i radioterapia,
• duże spożycie alkoholu.

Niskopłytkowość objawy

Osoby z łagodnymi przypadkami małopłytkowości nie mają objawów lub pojawiają się problemy z krzepnięciem krwi po skaleczeniu lub krwotoku z nosa. Inne objawy, które powinny zwrócić uwagę to:

• krwawienie dziąseł występujące przy codziennym szczotkowaniu zębów oraz opuchnięte dziąsła,
• krew w kale (ciemniejszy niż zazwyczaj kolor stolca),
• krew w moczu (mocz w kolorze bladoróżowym),
• krwawe wymioty,
• ciężki przebieg miesiączkowania (okres trwający dłużej niż siedem dni lub krwawienie występujące częściej niż zwykle),
• małe czerwone lub fioletowe kropki na nogach (wybroczyny) przypominające wysypkę,
• czerwone, fioletowe lub brązowe plamy na skórze świadczące o nieszczelności naczyń krwionośnych,
• siniaki powstałe po dotknięciu skóry,
• krwawienia z odbytu.

Niebezpieczne krwawienie wewnętrzne może wystąpić, gdy liczba płytek krwi spadnie poniżej 10 000 na mikrolitr. Chociaż rzadko, ciężka małopłytkowość może powodować krwawienie do mózgu, które może być śmiertelne.

Niskopłytkowość u noworodka

Wytwarzanie zbyt małej liczby płytek krwi u noworodka nie występują stosunkowo często. Noworodki zagrożone trombocytopenią to te z niską masą urodzeniową. Stan małopłytkowości może być spowodowany problemami z ciśnieniem krwi matki, takimi jak stan przedrzucawkowy. To ogranicza przepływ krwi do dziecka. Rzadziej może to być spowodowane infekcjami matki w czasie ciąży np. różyczka lub kiła. Również niektóre leki przyjmowane przez matkę lub podawane dziecku mogą wpływać na szpik kostny i zmniejszać liczbę wytwarzanych płytek krwi. Innym powodem małopłytkowości u noworodka jest sytuacja, gdy układ odpornościowy matki wytwarza przeciwciała przeciwko płytkom krwi dziecka. To powoduje, że płytki krwi rozkładają się zbyt wcześnie.

Objawy mogą przypominać inne schorzenia, ponieważ są mało charakterystyczne i obejmują wybroczyny na skórze oraz krwawienie w innych układach organizmu.

Niskopłytkowość u dzieci

Naukowcy uważają, że wirusy, takie jak ten, który powoduje ospę wietrzną, mogą tymczasowo zmienić zachowanie układu odpornościowego dziecka i spowodować atak płytek krwi, co skutkuje ostrym ITP, czyli pierwotną małopłytkowością immunologiczną. Ten problem występuje najczęściej u dzieci w wieku 2–6 lat. Zwykle objawy są łagodne i ustępują samoistnie w ciągu 6 miesięcy. Jednak u 1 na 5 dzieci z tą chorobą rozwija się przewlekła ITP. Częściej występuje u nastolatków i dorosłych, zwłaszcza u płci żeńskiej. Może trwać kilka miesięcy lub całe życie i wymagać specjalistycznego leczenia.

Odnotowano przypadki niskopłytkowości u dzieci po podaniu ranitydyny- popularnego leku stosowanego w refluksie żołądka.  Kilka chorób zakaźnych może obniżyć poziom płytek krwi i powodować wtórną małopłytkowość. Niektóre z tych chorób to HIV, gorączka denga i malaria. W szczególności malaria może prowadzić do poważnego obniżenia poziomu płytek krwi u dziecka, co potwierdza badanie z 2021 r. Autorzy sugerują, że obecność małopłytkowości może być wiarygodnym wskaźnikiem malarii u dzieci. Zmniejszona liczba płytek krwi  u dzieci może być także wynikiem mutacji genetycznej, a nie ataku układu odpornościowego na płytki krwi. Gen MYH9 jest odpowiedzialny za budowę białek występujących w niektórych komórkach krwi, w tym płytkach krwi. Osoba może odziedziczyć tę mutację  od swoich rodziców lub rozwinąć ją spontanicznie.

Niskopłytkowość w ciąży

Małopłytkowość spowodowana ciążą jest zwykle łagodna i  zazwyczaj ustępuje wkrótce po porodzie. Trombocytopenia, definiowana jako liczba płytek krwi poniżej 150 × 10⁹/l, jest powszechna i występuje w 7–12% ciąż w momencie porodu. Jest jednym z dwóch najczęstszych problemów hematologicznych u kobiet w ciąży. Przypadkowa małopłytkowość ciążowa stanowi około 75% przypadków małopłytkowości w ciąży i uważa się, że jest wynikiem  przyspieszonego niszczenia płytek krwi i zwiększonej objętości osocza związanej z ciążą.

Niskopłytkowość leczenie

Niskopłytkowość może trwać kilka dni lub lat. Osoby z łagodną postacią choroby mogą nie potrzebować leczenia. W przypadku osób wymagających wdrożenia farmakoterapii, dobór odpowiedniej metody leczenia zależy od przyczyny i stopnia nasilenia choroby.
Jeśli  niskopłytkowość jest spowodowana innym schorzeniem lub lekiem, rozwiązanie tej przyczyny może ją wyleczyć. Na przykład, jeśli masz małopłytkowość wywołaną heparyną, lekarz może przepisać inny lek rozrzedzający krew.

Inne sposoby leczenia trombocytopenii obejmują transfuzje krwi lub tylko płytek krwi. Jeśli poziom płytek krwi stanie się zbyt niski, lekarz może zastąpić utraconą krew transfuzją koncentratu czerwonych krwinek lub płytek krwi. Jeśli  stan chorobowy  jest związany z problemem układu odpornościowego, lekarz może przepisać leki zwiększające liczbę płytek krwi. Lekiem pierwszego wyboru są kortykosteroidy. Jeśli one okażą się nieskuteczne można zastosować silniejsze substancje. W ostateczności lekarz może podjąć decyzję o usunięciu śledziony lub całkowitej wymiany osocza.

Źródło:

1. Thrombocytopenia in pregnant women. Ginekol Pol 2021;92(8):587-590.