Czerniak skóry a pieprzyk – jak je odróżnić?

Ekspozycja na słońce

Jednym z bardzo istotnych czynników ryzyka związanych z ekspozycją słoneczną jest wpływ na wystąpienie nowotworów skóry – m.in. czerniaka. A ponieważ w tym roku pogoda rozpieszcza i słońca mamy pod dostatkiem, warto wiedzieć jakie zmiany powinny nas zaniepokoić.

Pieprzyk a czerniak – jak przebiega zmiana?

Znamiona, potocznie nazywane pieprzykami nie są zmianami groźnymi. Pieprzyki są nagromadzeniem melanocytów, czyli komórek barwnikowych. Z reguły nie stanowią zagrożenia, jednakże mogą przekształcić się w znamiona złośliwe.

Pieprzyk a czerniak to zupełnie różne zmiany. Na powstawanie czerniaka skóry mają wpływ przede wszystkim czynniki genetyczne i środowiskowe. Warto jednak zaznaczyć, że najczęściej zmiany o charakterze nowotworowym pojawiają się de novo, a więc nie z istniejącego już znamienia. Szacuje się, że jedynie do 20 – 45% czerniaków skóry rozwija się z wcześniej istniejących zmian barwnikowych. Niemniej jednak, osoby mające powyżej 50 pieprzyków obarczone są nawet 5-krotnie większym ryzykiem wystąpienia czerniaka skóry. Czerniak a pieprzyk różnią się nieco wyglądem, dlatego warto obserwować występujące na ciele znamiona, aby nie przegapić niepokojącej zmiany. Właściwej oceny powinien jednak dokonać lekarz.

Najważniejszym czynnikiem ryzyka wystąpienia czerniaka skóry jest nadmierna ekspozycja skóry na promieniowanie słoneczne. Warto o tym pamiętać, szczególnie przed sezonem urlopowym. Nie zapominajmy jednak, że nie tylko naturalne promieniowanie zwiększa ryzyko nowotworów skóry, ale również promieniowanie ultrafioletowe emitowane przez lampy w solariach. O odpowiednią ochronę słoneczną powinni dbać wszyscy, a w szczególności osoby z fototypem I i II, a więc o jasnej karnacji i skórze podatnej na oparzenia słoneczne. W przypadku tych osób ryzyko zachorowania jest większe.

Ponadto, szczególnie narażone na wystąpienie czerniaka są osoby z osłabionym układem immunologicznym. Ogromny wpływ na ryzyko zachorowania ma również historia rodzinna. Wzrasta ono istotnie, gdy w rodzinie występowały przypadki czerniaka.

Jak wygląda czerniak skóry?

Ale tak właściwie, jak wygląda czerniak skóry? Czerniak jest nowotorem. W zasadzie może on występować w dowolnym miejscu na ciele, jednakże najczęściej pojawia się w tych miejscach, które są eksponowanie na promieniowanie słoneczne, a więc na kończynach, plecach, czy też twarzy. Zdecydowanie rzadziej pojawia się w innych lokalizacjach, jak podeszwy stóp, dłonie, błony śluzowe.

Zmiany nowotworowe w postaci czerniaka skóry różnią się wyglądem od znamion. Różnią się wielkością, barwą, kształtem i rozmiarem.

Jak odróżnić czerniaka od pieprzyka

Czerniak w początkowym stadium może przypominać zwykłe znamię. Jak odróżnić czerniaka od pieprzyka? Zmiany nowotworowe mają nieco większą średnicę niż pieprzyki. Zwykle jest ona większa niż 6 mm. W odróżnieniu od znamion charakteryzują się również asymetrią – mają nieregularny kształt i zazwyczaj nieregularne, poszarpane brzegi. Bardzo istotną ich cechą jest również tendencja do zmiany kształtu, rozmiaru oraz zabarwienia. Często towarzyszy im również stan zapalny oraz wyciek, jak również uczucie świądu, czy też podrażnienia.

Czerniak skóry a pieprzyk na pozór różnią się od siebie wyglądem, jednak samodzielne odróżnienie ich może przysparzać trudności. Dlatego też, gdy zauważymy u siebie niepokojące zmiany, powinniśmy się udać do dermatologa lub onkologa.

Pamiętajmy również o przestrzeganiu podstawowych zasad, które pozwolą na zmniejszenie ryzyka wystąpienia czerniaka skóry:

• Unikaj nadmiernej ekspozycji na promieniowanie słoneczne. Zawsze pamiętaj o zastosowaniu filtrów przeciwsłonecznych z SPF minimum 15 i odpowiednio częstej ich aplikacji.
• Zrezygnuj z korzystania z solarium.
• Pamiętaj o odpowiednim ubiorze – przewiewnym, ale z gęsto tkanego materiału. Nie zapominaj również o okryciu głowy.
• Obserwuj własne ciało!

Piśmiennictwo:

1. Rutkowski P, Wysocki PJ, Nasierowska-Guttmejer A et al. Cutaneous melanoma — diagnostic and therapeutic guidelines in 2016. Oncol Clin Pract 2015; 11: 216–231
2. Malinowska-Borowska J., Janosik E. Promieniowanie nadfioletowe solariów jako potencjalne źródło zagrożeń zdrowotnych – podstawowa wiedza dla użytkowników, lekarzy i personelu solariów o prawidłowych korzystaniu z tych urządzeń. Medycyna Pracy 2017;68(5):653–665
3. Wysocki W. Czerniak skóry. Portal onkologia.mp.pl
4. Maciejewska J. Nowotwory złośliwe skóry (raki skóry). Portal dermatologia.mp.pl
5. Maciejewska J. Znamiona barwnikowe. Portal dermatologia.mp.pl
6. Rutter P. Opieka farmaceutyczna. Elsevier 2009; 227-230