Co to jest ptasia grypa, jakie są jej objawy i jak można się nią zarazić?

Spis Treści

Co to jest ptasia grypa?

Ptasia grypa to choroba zakaźna, która, jak sama nazwa wskazuje, dotyczy głównie ptaków – zarówno dzikich, jak i hodowlanych. Wirus ptasiej grypy zaliczany jest do rodziny Orthomyxoviridae i rodzaju Influenzavirus A. Najbardziej znanymi szczepami wywołującymi infekcję są H5N1 i H7N9. Wirus ptasiej grypy (np. A/H5N1) może przekraczać barierę gatunkową i zarażać inne zwierzęta, np. psy, koty, świnie. Niestety wirus ten może infekować również ludzi. Szczepy wirusa, które stwierdzono u człowieka to przede wszystkim: H5N1, H7N3, H7N7 i H9N2. Szczególne obawy budzi szczep H5N1 ponieważ mutuje szybko i ma zdolność do pozyskiwania genów od wirusów infekujących inne gatunki zwierząt. Co więcej, to właśnie wirus H5N1 spowodował najwięcej ciężkich przypadków zakażenia i zgonów wśród ludzi.

Gdzie panuje ptasia grypa?

Ptasia grypa może występować na całym świecie. Po raz pierwszy chorobę tę zidentyfikowano ponad 100 lat temu we Włoszech. Z kolei pierwsze przypadki zakażenia ludzi wirusem H5N1 odnotowano w Azji Południowo-Wschodniej (głównie w Hong Kongu) pod koniec 1997 roku. Stwierdzono wówczas infekcję u 18 osób i 6 zgonów. Po raz drugi, ogniska infekcji stwierdzono w 2004 roku w Wietnamie, Tajlandii i na Bliskim Wschodzie. Pojedyncze doniesienia o infekcji u ludzi pochodziły też z Afryki Zachodniej. Ogniska zachorowania drobiu stwierdzono również w Europie, w tym w Polsce.

Ptasia grypa – jak można się zarazić?

Wirus ptasiej grypy H5N1, który naturalnie występuje u ptactwa dzikiego i drobiu domowego może przenosić się na ludzi poprzez kontakt z zakażonymi odchodami ptaków, ich wydzielinami z nosa, ust i oczu. Teoretycznie, wspomnianym wirusem można zakazić się na skutek połknięcia zanieczyszczonej wody (np. podczas pływania), czy też poprzez bezpośredni kontakt z wodą zawierającą cząsteczki wirusa (gdy dostanie się ona do nosa lub spojówek). Jednakże przeniesienie się wirusa z ptactwa na człowieka jest zjawiskiem stosunkowo rzadkim.
W tym miejscu warto podkreślić, że spożywanie mięsa drobiowego i jaj zakażonych ptaków, które zostały poddane uprzednio obróbce termicznej jest bezpieczne dla zdrowia. Przyjmuje się, że temperatura wewnątrz mięsa powinna wynosić co najmniej 74℃, aby wykluczyć ryzyko infekcji. Jednocześnie należy zaznaczyć, że powszechnie nie obserwuje się przenoszenia wirusa ptasiej grupy pomiędzy ludźmi.

Ptasia grypa a jajka

Jak wcześniej wspomniano, do zakażenia wirusem ptasiej grypy może dojść na skutek spożywania jaj pochodzących od zainfekowanych ptaków. Stąd, aby zminimalizować ryzyko zachorowania zaleca się przechowywać jaja w ten sposób, aby nie miały bezpośredniego kontaktu z innymi produktami spożywczymi. Dodatkowo przed każdym wykorzystaniem jaj dobrym rozwiązaniem będzie wyparzenie ich we wrzątku. Warto też wspomnieć, że ryzyko infekcji można ograniczyć poprzez niespożywanie jaj w formie surowej. Najlepszym rozwiązaniem jest poddawanie jaj obróbce termicznej – gotowaniu, smażeniu, pieczeniu. Wówczas tak przygotowane jaja są bezpieczne dla zdrowia.

Ptasia grypa – jak zapobiec infekcji

Istnieje kilka sposobów, których wprowadzenie do codziennego życia może pomóc w zmniejszeniu ryzyka infekcji wirusem ptasiej grypy. Jak wcześniej wspomniano, zarówno mięso drobiowe, jak i jaja pochodzące od drobiu należy poddawać obróbce termicznej (minimum 70℃). W tym miejscu należy zaznaczyć, że niska temperatura nie zabija wirusa. Stąd np. mrożenie mięsa nie jest skuteczną metodą na jego pozbycie się. Ważne jest również zachowanie odpowiedniej higieny w kuchni podczas przygotowywania dań, których składnikiem jest mięso drobiowe. Zaleca się dokładne mycie wszystkich przedmiotów (np. desek do krojenia, sztućców, misek), które miały kontakt z surowym drobiem. W tym celu najlepiej stosować detergenty. Aby ograniczyć ryzyko zakażenia, dobrze jest również unikać kontaktu z ptasimi odchodami (np. podczas mycia okien). Jeżeli jest to nieuniknione, należy stosować środki higieny osobistej (np. rękawiczki). Ważną zasadą jest również to, aby nie dotykać martwych lub chorych ptaków (zarówno dzikich, jak i hodowlanych) bez stosownego zabezpieczenia. Z kolei osoby, które zajmują się hodowlą drobiu powinny być zaopatrzone w maski i kombinezony.

Ptasia grypa – objawy

Objawy ptasiej grypy u człowieka

Wiele osób zastanawia się, jakie są objawy ptasiej grypy u ludzi, dlatego też poniżej przedstawiliśmy najczęstsze symptomy infekcji:

• Wysoka temperatura ciała (niejednokrotnie powyżej 38℃)
• Kaszel
• Bóle mięśniowo-stawowe
• Zapalenie spojówek (sporadycznie)
• Złe samopoczucie
• Bóle brzucha
• Nudności
• Wymioty
• Kłucie w klatce piersiowej
• Problemy z oddychaniem, duszności

Jak widać, praktycznie wszystkie z tych objawów są charakterystyczne dla zwykłej grypy. Dodatkowo u pacjentów z potwierdzoną ptasią grypą typu AH5N1 wielokrotnie stwierdzono też małopłytkowość, limfopenię, zwiększoną aktywność aminotransferaz, a także nacieki w płucach. Niestety zakażenie wirusem ptasiej grypy u ludzi w wielu przypadkach zakończyło się zgonem.

Jakie są objawy ptasiej grypy u kur

Omawiając zagadnienia związane z ptasią grypą, warto też przy okazji zaznaczyć, jakie objawy mogą wskazywać na infekcję wspomnianym wirusem u drobiu. Wśród nich można wymienić m.in.:

• Zasinienie grzebienia i korali
• Utratę apetytu
• Zmniejszenie pragnienia
• Zmniejszoną produkcję jaj
• Biegunkę
• Duszności
• Łzawienie
• Obrzęk zatok

U niektórych zwierząt mogą pojawić się też objawy ze strony układu nerwowego, takie jak:

• Chwiejny chód
• Porażenie skrzydeł
• Drgawki
• Skręt szyi
• Wygięcie szyi na grzbiet

Niekiedy u chorego drobiu (np. u gęsi) obserwuje się brak skorupy jaj. Ptaki zwykle są też osowiałe i mają nastroszone pióra. W niektórych przypadkach, śmiertelność wśród zakażonej populacji drobiu może sięgnąć nawet 100%.

Ptasia grypa – leczenie

W przypadku zakażenia wirusem ptasiej grypy wprowadza się leczenie farmakologiczne. W tym celu stosuje się leki przeciwwirusowe. Najbardziej powszechnymi lekami wykorzystywanymi w przypadku wspomnianej infekcji są oseltamiwir (komercyjna nazwa: Tamiflu), a także zanamiwir (komercyjna nazwa: Relenza). Są to leki z grupy inhibitorów neuraminidazy. Leki te mogą znacząco zmniejszyć nasilenie choroby, jak również skrócić czas jej trwania. Jednocześnie mają istotny wpływ na zwiększenie przeżycia osoby zakażonej. Należy jednak podkreślić, że powinny zostać podane jak najszybciej, najlepiej w ciągu 48h od pojawienia się pierwszych objawów. W tym miejscu warto też zaznaczyć, że szczepionka stosowana przeciwko zwykłej grypie nie chroni przed infekcją wirusem ptasiej grypy.

Podsumowanie

Ptasia grypa jest chorobą charakterystyczną dla ptactwa, w tym drobiu hodowlanego. Jednakże istnieje ryzyko transmisji wirusa do człowieka, choć należy zaznaczyć, że jest ono bardzo niskie. Choroba ta może powodować poważne objawy i cechuje się stosunkowo wysoką śmiertelnością. Na szczęście świadomość zagrożenia i podjęcie wspomnianych w artykule środków ostrożności jest skutecznym sposobem na uniknięcie infekcji.

Literatura

1. Gliński Z., Kostro K.: Grypa ptasia A (H7N9) nowym zagrożeniem dla świata. Życie Weterynaryjne, 2014, 89, 2.
2. Peiris JS., de Jong MD., Guan Y.: Avian influenza virus (H5N1): a threat to human health. Clinical Microbiology Reviews, 2007, 20, 2, 243-267.
3. Spackman E.: A brief introduction to the avian influenza virus. Methods in Molecular Biology, 2008, 436, 1-6.
4. Proenca-Moden JL., Macedo IZ., Arruda E.: H5N1 avian influenza virus: an overview. Brazilian Journal of Infectious Diseases, 2007, 11, 1, 125-133.
5. Ligon BL.: Avian influenza virus H5N1: a review of its history and information regarding its potential to cause the next pandemic. Seminars in Pediatric Infectious Diseases, 2005, 16, 4, 326-335.
6. Harder TC., Buda S., Hengel H., Beer M., Mettenleiter TC.: Poultry food products—a source of avian influenza virus transmission to humans? Clinical Microbiology and Infection, 2016, 22, 2, 141-146.