Spis Treści
Choroba Osgooda-Schlattera – co to jest?
Choroba Osgooda Schlattera bywa nazywana jałową martwicą guzowatości kości piszczelowej, chociaż nie jest ona martwicą niedokrwienną, ale zalicza się do grona schorzeń przeciążeniowych. Schorzenie to polega na wystąpieniu miejscowego stanu zapalnego w obrębie chrząstki wzrostowej. Najczęściej występuje ona wśród dzieci w wieku 8 – 15 lat, przy czym u chłopców zazwyczaj rozwija się ona nieco później niż u dziewczynek. To właśnie chłopcy są też zdecydowanie bardziej narażeni na tę chorobę, która dotyka 5% dzieci ćwiczących rekreacyjnie i 20% dzieci trenujących sport intensywnie.
Choroba Osgooda-Schlattera jest stanem zapalnym i degeneracyjnym, który dotyka guza Osgooda, czyli guza kostnego kości piszczelowej. Dzieje się to poprzez wielokrotne pociąganie przyczepu ścięgna mięśnia czworogłowego uda do guza Schlattera (guza kostnego kości goleniowej). Obszar ten jest najmocniej narażony na uszkodzenia wśród osób młodych, albowiem tam następuje intensywny wzrost kości w okresie dojrzewania.
Jakie są typowe objawy choroby Osgooda-Schlattera?
Do objawów choroby Osgooda-Schlattera należą:
- Ból w okolicy guzowatości piszczela, zwłaszcza podczas skakania, biegania i wchodzenia po schodach,
- Tkliwość i bolesność kilka cm poniżej rzepki,
- Zaczerwienienie i ocieplenie skóry kolana,
- Obrzęk w okolicy guzowatości piszczeli.
Przy silnych dolegliwościach bólowych dziecko może utykać, a przy długotrwałej chorobie guzowatość może trwale przerosnąć, a wówczas wyniosłość kości pozostaje zarysowana wyraźniej niż w nodze zdrowej. Nasilenie bólu jest kwestią indywidualną i niektóre dzieci odczuwają go tylko w niewielkim stopniu, podczas gdy innym długotrwała bolesność uniemożliwia wykonywanie ćwiczeń fizycznych, zwłaszcza bardziej intensywnych.
Choroba Osgooda-Schlattera u dorosłych
W pierwotnej postaci choroba ta nie występuje u dorosłych, ale jej nieprawidłowe wygojenie może nieść za sobą konsekwencje w postaci nadmiernej wypukłości w okolicy guzowatości piszczeli. Jest to bolesna przypadłość, narastająca po wysiłku fizycznym. Leczenie zachowawcze polega w tym przypadku na rozciąganiu mięśnia czworogłowego, stosowaniu leków przeciwzapalnych, fizjoterapii i chłodzeniu bolącego obszaru.
Choroba Osgooda-Schlattera u dzieci
Objawy tej przypadłości ustępują całkowicie w wieku 14 lat w przypadku dziewcząt i około 16 roku życia wśród chłopców. Choroba Osgooda-Schlattera nie powoduje zazwyczaj żadnych długotrwałych konsekwencji i możliwy jest po niej powrót do aktywności fizycznej na normalnej intensywności.
Jak diagnozuje się chorobę Osgooda-Schlattera? Badania i testy
Ortopeda jest w stanie rozpoznać chorobę Osgooda-Schlattera już na podstawie wywiadu i badania kolana, ale w celu potwierdzenia diagnozy wykonuje się badania dodatkowe. Pozwalają one wykluczyć inne przyczyny dolegliwości, w tym nowotwór. Podstawę takiej diagnostyki stanowią badania USG i RTG stawu kolanowego, czasem wykonuje się też rezonans magnetyczny kolana.
Skuteczne metody leczenia i rehabilitacji choroby Osgooda-Schlattera?
Kiedy zdiagnozowana zostaje choroba Osgooda-Schlattera, leczenie polega wprowadzeniu działań profilaktycznych mających zniwelować ryzyko nawrotów oraz na zredukowaniu bólu. Ograniczenie aktywności fizycznej w większości przypadków wystarcza do zmniejszenia dyskomfortu w okolicy kości piszczelowej i więzadła rzepki. W ramach działania miejscowego, zmniejszającego ból i obrzęk, używa się żeli z lekiem przeciwzapalnym albo okładów z lodu. Można także podawać leki przeciwzapalne doustnie. Gdy wystąpi choroba Osgooda-Schlattera, rehabilitacja polega na wzmacnianiu mięśni uda i wykonywaniu ćwiczeń rozciągających.
Choroba Osgooda-Schlattera – ile trwa?
W przypadku większości pacjentów, choroba Osgooda-Schlattera ma charakter okresowy i dolegliwości nią spowodowane mogą nawracać. Na szczęście jest to schorzenie samoograniczające się, które leczy się samoistnie. Proces ten jest jednak długi i trwa czasem aż dwa lata. Leczenie przyspiesza odciążenie chorej nogi i odpowiednie dostosowanie ćwiczeń.
Choroba Osgooda-Schlattera a jazda na rowerze
Choroba Osgooda-Schlattera jedynie okresowo stanowi przeciwwskazanie dla aktywności fizycznej. Ogranicza się wysiłek wyłącznie w obliczu wystąpienia silnych dolegliwości bólowych. Po odpowiednim przygotowaniu rehabilitacyjnym nic nie stoi na przeszkodzie, aby pacjent uprawiał sport, w tym również jeździł na rowerze.
Choroba Osgooda-Schlattera – czy można grać w piłkę?
Do aktywności fizycznej dzieci i młodzieży trzeba koniecznie podejść w czasie trwania choroby rozsądnie. W okresie wzrostu kośćca specjalistyczne treningi muszą być prowadzone z uwzględnieniem unikania przeciążeń i zachowania odpowiedniego czasu na regenerację. Koniecznie należy dbać o ogólnorozwojowe i jakościowe przygotowanie młodzieży do uprawiania sportu oraz dbać o prawidłową postawę. Należy unikać ruchów i ćwiczeń wywołujących ból – również na drugi dzień po wysiłku. Nie jest jednak wskazana rezygnacja z ćwiczeń, a jedynie ich ograniczenie i zmodyfikowanie treningu, by nie obciążał on kolan.
Bibliografia:
Smith JM, Varacallo M. Osgood-Schlatter Disease. 2023 Aug 4. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan–. PMID: 28723024.
Corbi F, Matas S, Álvarez-Herms J, Sitko S, Baiget E, Reverter-Masia J, López-Laval I. Osgood-Schlatter Disease: Appearance, Diagnosis and Treatment: A Narrative Review. Healthcare (Basel). 2022 May 30;10(6):1011. doi: 10.3390/healthcare10061011. PMID: 35742062; PMCID: PMC9222654.
3. Circi E, Atalay Y, Beyzadeoglu T. Treatment of Osgood-Schlatter disease: review of the literature. Musculoskelet Surg. 2017 Dec;101(3):195-200. doi: 10.1007/s12306-017-0479-7. Epub 2017 Jun 7. PMID: 28593576.
dr Bartek Kulczyński Dyplomowany Dietetyk, absolwent Wydziału Nauk o Żywności i Żywieniu
NowaFarmacja.pl
Od 2018 roku wykładowca na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Aktualnie prowadzi największy kanał YouTube w Polsce o zdrowiu "dr Bartek Kulczyński". Jako dietetyk z wykształcenia, specjalizuje się w dietoterapii chorób sercowo-naczyniowych – miażdżycy, podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi i nadciśnienia tętniczego krwi. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych o zasięgu krajowym i zagranicznym. Swoją wiedzę aktualizuje i poszerza poprzez uczestnictwo w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych. Przez wiele lat był członkiem Polskiego Towarzystwa Dietetyków, Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych i Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą. Prywatnie pasjonat wypraw rowerowych i spływów kajakowych. Na blogu Apteki Nowa Farmacja dzieli się zgromadzoną przez siebie wiedzą pisząc artykuły na temat m.in. odpowiedniego żywienia.