Ból wątroby po alkoholu

Spis Treści

Wątroba poddana toksycznemu działaniu etanolu może dawać różne objawy. Jednym z nich jest tzw. ból wątroby wynikający z powiększenia tego organu. W niniejszym artykule omówiono wpływ alkoholu etylowego na wątrobę oraz wyjaśniono jak złagodzić ból wątroby po przepiciu.

Alkohol a wątroba

Jak długo wątroba trawi alkohol

Jak wiadomo, alkohol jest dla organizmu substancją toksyczną, którą należy zneutralizować i usunąć. Głównym narządem odpowiedzialnym za detoksykację alkoholu jest wątroba. Komórki wątrobowe (hepatocyty) wytwarzają specjalny enzym – dehydrogenazę alkoholową (ADH, ang. alcohol dehydrogenase), która rozkłada alkohol z prędkością ok. 0,015 g/100 ml krwi/godzinę. Ile czasu wątroba trawi alkohol? W uproszczeniu można powiedzieć, że wątroba człowiekametabolizuje 1 standardową porcję alkoholu (drink) w ciągu 1 godziny. Przyjmuje się, że wątroba usuwa ok. 95% spożytego alkoholu. Pozostała część jest wydalana z moczem, potem, kałem i przez płuca wraz z wydychanym powietrzem.

Niestety tempa detoksykacji nie można przyspieszyć. Z drugiej strony, tempo metabolizmu alkoholu może być ograniczone przez stosowanie niektórych leków, jak również uszkodzenie wątroby. Warto też wspomnieć, że na tempo wydalania alkoholu z ustroju ma wpływ wiele różnych czynników genetycznych i środowiskowych:

• Płeć – kobiety szybciej eliminują alkohol, jeżeli pod uwagę weźmiemy beztłuszczową masę ciała; jednakże gdyby wyniki podać w przeliczeniu na gram na godzinę lub gram na litr objętości wątroby to można stwierdzić, że mężczyźni i kobiety mają na ogół podobne tempo usuwania etanolu; można też zauważyć, że podana, ta sama doustna dawka alkoholu może powodować wyższe stężenie etanolu we krwi kobiet niż mężczyzn.
• Wiek – jak można się spodziewać, noworodki i dzieci mają niski poziom eliminacji alkoholu; wątroba u rozwijającego się płodu ma bardzo słabą zdolność usuwania etanolu, co na skutek picia alkoholu przez kobiety ciężarne bardzo często wiąże się z wystąpieniem alkoholowego zespołu płodowego (FAS, ang. fetal alhocol syndrome); trzeba też wspomnieć, że zdolność organizmu do metabolizowania alkoholu zmniejsza się z wiekiem.
• Rasa – wiele badań naukowych potwierdziło (choć nie wszystkie), że rdzenni Amerykanie wykazują szybszą eliminację alkoholu niż rasa biała; wykazano też, że tempo eliminacji alkoholu przez Chińczyków jest podobne do wskaźników charakterystycznych dla rasy białej; wydaje się, że różnice etniczne w metabolizowaniu alkoholu mogą wynikać z odmiennej masy wątroby.
• Dieta - przetwarzanie alkoholu jest wyższe u osób po spożyciu posiłku, w porównaniu do stanu na czczo; wynika to z faktu, że wówczas poziom dehydrogenazy alkoholowej jest wyższy. Dodatkowo sugeruje się, że spożyty pokarm może powodować zwiększony przepływ krwi w wątrobie. Co ciekawe, fruktoza (cukier owocowy) nasila metabolizm alkoholu. Wydaje się jednak, że na szybkość eliminacji alkoholu nie ma istotnego wpływu to, z jakich makroskładników (białka, tłuszczów lub węglowodanów) głównie składał się posiłek.
• Stosowane leki - wszelkie środki hamujące aktywność dehydrogenazy alkoholowej (pirazole, izobutyramid), a także hamujące mitochondrialny łańcuch oddechowy zmniejszają tempo eliminacji alkoholu.
• Alkoholizm – nadmierne piciealkoholu zwiększa szybkość jego metabolizowania.

Alkohol, wątroba - regeneracja

Jak wcześniej wspomniano, alkohol jest toksyczny dla naszych narządów wewnętrznych. Przede wszystkim dla wątroby, ponieważ tutaj jest on w zdecydowanej większości metabolizowany. Nadużywanie alkoholu może prowadzić do rozwoju alkoholowego uszkodzenia wątroby. Wymienia się takie jednostki chorobowe jak:

• Alkoholowa maskość wątroby
• Alkoholowe stłuszczenie wątroby
• Alkoholowe zapalenie wątroby

Uważa się, że dawki etanolu rzędu 80 g/dzień mogą istotnie przyczyniać się do zwiększenia ryzyka wspomnianych chorób wątroby. Taką ilość alkoholu etylowego mogą dostarczyć2l piwa lub ok. 5 drinków. Oczywiście przy regularnym sięganiu po alkohol, również znacznie mniejsze ilości etanolu będą niebezpieczne dla zdrowia naszego najważniejszego organu detoksykującego. Przyjmuje się, że już 30 g czystego etanolu (w przypadku mężczyzn) i 20 g (w przypadku kobiet) spożywanego na co dzień jest toksyczne dla wątroby.

Czy istnieje zatem skuteczny sposób na regenerację wątroby? Oczywiście. Należy przede wszystkim porzucić dalsze picie alkoholu. Nasza wątroba wykazuje wysoką zdolność dosamoregeneracji. Grunt to jej nie przeszkadzać w tym. Regenerację wątroby mogą wspomóc też niektóre składniki diety, takie jak np. ostropest plamisty, cholina, mniszek lekarski, karczoch. Warto pamiętać, że przy znacznych problemach z wątrobą zaleca się stosować dietę bogatobiałkową, o obniżonej zawartości tłuszczu. Produkty i potrawy tłuste, smażone oraz ciężkostrawne powinny zostać wyeliminowane z codziennego menu. Dodatkowo zaleca się znaczące ograniczenie spożycia cukrów prostych, których głównym źródłem są słodycze i produkty wysokoprzetworzone. Oczywiście jeżeli nie odstawimy alkoholu, wszelkie próby regeneracji wątroby będą nieskuteczne. Czas, jaki będzie potrzebować wątroba do powrotu do pełnej funkcjonalności zależy przede wszystkim od ilości spożywanego alkoholu. Jeżeli jednorazowo przesadziliśmy z ilością wypitego alkoholu, to do pełnego „ozdrowienia” wątroby wystarczą 1-2 dni. Jeżeli jednak od dłuższego czasu, regularnie nadużywamy alkoholu, okres potrzebny do zregenerowania może wynieść nawet kilka miesięcy. Warto jednak wiedzieć, że całkowite wyleczenie nie zawsze jest możliwe. Pewne zmiany klinicznie można odwrócić na skutek abstynencji alkoholowej w przypadku alkoholowego stłuszczenia wątroby lub łagodnego i umiarkowanego zapalenia wątroby. Niestety ciężkie zapalenie wątroby i marskość wątroby są stanami nieodwracalnymi. Wówczas można jedynie zahamować postęp choroby, ale w większości przypadków nie jest możliwe całkowite zregenerowanie wątroby.

Ból wątroby po piciu alkoholu

Jednorazowe przyjmowanie nawet stosunkowo wysokich dawek etanolu nie wywołuje poważniejszych objawów ze strony wątroby. Nawet regularne sięganie po alkohol (do pewnego momentu) nie powoduje widocznych skutków ubocznych. A to za sprawą tego, że wątroba sama w sobie nie jest dobrze unerwiona. Stąd ból wątroby po piciu alkoholu zwykle nie występuje. Nie oznacza to jednak, że choroba w tym czasie się nie rozwija. Rozwija się, ale podstępnie. Gdyda o sobie znać, to ma to miejsce już w dalszym jej stadium. Gdy zostanie poważnie zaburzone funkcjonowanie wątroby na skutek zatrucia alkoholem, dochodzi wówczas do powiększenia wątroby. Uciska ona wtedy na błonę surowiczą (otrzewną), która w odróżnieniu od wątroby jest bardzo dobrze unerwiona. W efekcie odczuwamy ból. Jednak nie jest to ból wątroby, a ból otrzewnej. Dodatkowo mogą wystąpić inne objawy związane z alkoholowym uszkodzeniem wątroby. Są to m.in.:

• Ogólne złe samopoczucie
• Nudności
• Wymioty
• Biegunka
• Osłabiony apetyt

Ból wątroby po odstawieniu alkoholu

Jak już wiadomo, odstawienie alkoholu jest niezbędne dla zregenerowania uszkodzonej wątroby i złagodzenia lub wyeliminowania bólu powstałego na skutek ucisku powiększającej się wątroby na otrzewną. Jednakże ból wątroby po odstawieniu alkoholu może się utrzymywać jeszcze przez jakiś czas. To, jak długo będziemy odczuwać dyskomfort w jamie brzusznej jest uzależnione od stopnia uszkodzenia tego narządu, jak również od przestrzegania zasad diety przyspieszającej regenerację wątroby.

Ból wątroby po alkoholu - leczenie

Dolegliwości bólowe pojawiają się w przypadku zaawansowanego stadium choroby wątroby. Są alarmujące i dlatego należy wówczas zgłosić się do lekarza celem wykonania badań diagnostycznych, np. obrazowych (USG jamy brzusznej, tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego). Pocieszający jest fakt, że ból wątroby po alkoholu można złagodzić lub całkowicie wyleczyć. Pierwszym krokiem jest bezwzględne wyeliminowanie alkoholu. Nawet okazjonalne sięgnięcie po piwo, wino lub drinka może zniweczyć wszystkie korzystne efekty leczenia. Elementem terapii powinno być również wprowadzenie odpowiedniej interwencji żywieniowej. Jak wspomniano, osoby uskarżające się na ból wywołany powiększeniem wątroby powinny stosować dietę o wysokiej zawartości pełnowartościowego białka, która przyspieszy regenerację wątroby. Dodatkowo uchroni wątrobę przed odkładaniem się w niej tłuszczu. Źródłem białka powinny być chude gatunki mięsa (np. drób), ryby, chude produkty mleczne (np. chude twarogi, jogurty naturalne, kefiry). Jednocześnie należy ograniczyć spożycie tłuszczu i produktów ciężkostrawnych. Dopuszczalne jest spożywanie masła i olejów roślinnych (np. oleju lnianego, oliwy z oliwek, oleju rzepakowego). Ważne jest również uzupełnienie niedoborów składników odżywczych, które mogą wystąpić na skutek nadużywania alkoholu. Dlatego też istotne jest zwiększenie spożycia produktów bogatych w witaminę A, D, K i witaminy z grupy B (tiamina, ryboflawina, kwas foliowy).

Podsumowanie

Skutkiem częstego sięgania po różnego rodzaju napoje wyskokowe jest powiększona wątroba. Alkohol może powodować rozwój wielu schorzeń wątroby, które nieleczone mogą prowadzić w skrajnych przypadkach nawet do śmierci. Niestety choroby wątroby rozwijają się podstępnie, początkowo bezobjawowo, dlatego jeżeli regularnie pijesz alkohol, monitoruj swój stan zdrowia. Wykonaj badania krwi (pomiar stężenia enzymów wątrobowych) i sprawdź obraz swojej wątroby w badaniu USG.

Literatura

1. Massey V.L., Arteel G.E.: Acute Alcohol-Induced Liver Injury. Frontiers in Physiology, 2013, 3.
2. Osna N.A. i wsp.: Alcoholic Liver Disease: Pathogenesis and Current Management. Alcohol Research, 2017, 38, 147-161.
3. Szabo G., Mandrekar P.: Focus On: Alcohol and the Liver. Alcohol Research. Current Reviews, 2010, 33, 1-2, 87-96.
4. Frazier TH.: Treatment of alcoholic liver disease. Therapeutic Advances in Gastroenterology, 2011, 4, 1, 63-81.
5. Torruellas C. i wsp.: Diagnosis of alcoholic liver disease. World Journal of Gastroenterology, 2014, 20, 33, 11684-11699.