Arytmia serca - jakie są jej objawy, przyczyny i jak długo z nią przeżyjemy?

Spis Treści

Czym jest arytmia serca?

Bicie serca rozpoczyna się, gdy przechodzi przez niego impuls elektryczny z węzła zatokowo-przedsionkowego (zwanego również węzłem zatokowym). Ten węzeł  jest czasami określany jako „naturalny rozrusznik serca”, ponieważ inicjuje impulsy dla bicia serca.

Normalna sekwencja elektryczna zaczyna się w prawym przedsionku i rozprzestrzenia się przez przedsionki do węzła przedsionkowo-komorowego. Dalej impuls elektryczny przemieszcza się w dół  do wszystkich części komór. Ten schemat musi być powtarzany, aby serce mogło prawidłowo pompować krew. Dopóki impuls elektryczny jest przesyłany normalnie, serce pompuje i bije w regularnym tempie. U osoby dorosłej zdrowe serce bije od 60 do 100 razy na minutę.  Termin „arytmia” odnosi się do jakiejkolwiek zmiany w stosunku do normalnej sekwencji impulsów elektrycznych. Impulsy elektryczne mogą przebiegać zbyt szybko, zbyt wolno lub nieregularnie – powodując, że serce bije zbyt szybko, zbyt wolno lub nieregularnie. Kiedy serce nie bije prawidłowo, nie może skutecznie pompować krwi. Kiedy serce nie pompuje skutecznie krwi, płuca, mózg i wszystkie inne narządy nie mogą działać prawidłowo i mogą się wyłączyć lub ulec uszkodzeniu.

 Jak wyglądają objawy i przyczyny arytmii serca?

Arytmia może być cicha i nie powodować żadnych objawów. Lekarz może wykryć nieregularne bicie serca podczas badania, mierząc puls, słuchając serca lub wykonując testy diagnostyczne. Jeśli  już wystąpią objawy, mogą one obejmować:

• palpitacje serca,
• uczucie walenie w klatce piersiowej,
• zawroty głowy lub uczucie oszołomienia,
• duszność,
• dyskomfort w klatce piersiowej,
• osłabienie i uczucie zmęczenia,
• osłabienie pracy mięśnia sercowego lub niska frakcja wyrzutowa.

Przyczyn tego stanu chorobowego może być wiele. Arytmia może być spowodowana chorobą wieńcową, wysokim ciśnieniem krwi, zmianami w mięśniu sercowym (kardiomiopatia), zaburzeniami w pracy zastawek, urazami po zawale serca. Czasami problem może wystąpić w wyniku braki równowagi elektrolitowej we krwi pomiędzy jonami sodu i potasu oraz nerwicą. Może być też wynikiem powikłania po covid.

Jak długo można żyć z arytmią serca?

Długość życia z zaburzeniami rytmu serca zależy od rodzaju zaburzenia rytmu i tego, czy dana osoba ma chorobę wieńcową, zastoinową niewydolność serca lub inne zaburzenie mięśnia sercowego. Prognozy dotyczące migotania komór są poważne, a śmierć następuje szybko bez leczenia doraźnego. Większość arytmii przedsionkowych ma doskonałe rokowanie. Perspektywa jest dobra dla bloku serca, nawet bloku przedsionkowo-komorowego trzeciego stopnia, najpoważniejszego typu. Na szczęście dostępność stałych rozruszników serca, wszczepionych urządzeń do kardiowersji/defibrylacji oraz skutecznych leków poprawiła rokowanie dla wielu osób z poważnymi zaburzeniami rytmu serca.

Czy arytmia serca jest śmiertelna?

Jak długo trwa arytmia serca, zależy od jej przyczyny. Na przykład migotanie przedsionków spowodowane nadczynnością tarczycy może ustąpić, gdy problem z tarczycą zostanie wyleczony. Jednak arytmie serca, które wynikają z postępującego lub trwałego uszkodzenia serca, są zwykle problemami długotrwałymi. Kiedy atak serca powoduje migotanie komór, śmierć może nastąpić w ciągu kilku minut.

Zaburzeniom rytmu serca wynikającym z choroby wieńcowej można zapobiec, podejmując następujące działania w celu modyfikacji czynników ryzyka:

• stosowanie diety zdrowej dla serca, w tym spożywanie dużo warzyw i owoców, ryb i roślinnych źródeł białka oraz unikanie tłuszczów nasyconych i trans;
• kontrolowanie poziom cholesterolu i wysokiego ciśnienie krwi;
• regularna aktywność fizyczna.

Jak leczymy arytmię serca?

Leczenie zależy od rodzaju i nasilenia arytmii. W niektórych przypadkach nie jest ono konieczne. Opcje leczenia obejmują leki, wprowadzenie zmiany stylu życia, terapie inwazyjne, urządzenia elektryczne lub zabiegi chirurgiczne.

Dostępnych jest wiele leków do leczenia arytmii. Stosuje się leki antyarytmiczne; kontrolujące tętno; leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe takie jak aspiryna czy warfaryna, które zmniejszają ryzyko tworzenia się skrzepów i udarów. W przypadku chorób współistniejących stosuje się farmakoterapię, która ma za zadanie wyleczenie chorób będące przyczyna arytmii.

U osób z  nieregularnymi zaburzeniami rytmu serca (takimi jak migotanie przedsionków) normalny rytm może nie zostać przywrócony za pomocą samej terapii lekowej. Kardiowersja elektryczna i ablacja cewnikowa to inwazyjne terapie stosowane w leczeniu cięższych przypadków. Podczas ablacji cewnika energia elektryczna o wysokiej częstotliwości jest dostarczana przez urządzenie do małego obszaru tkanki wewnątrz serca, która  powoduje nieprawidłowy rytm serca. Ta energia „rozłącza” ścieżkę nieprawidłowego rytmu.
Stały rozrusznik serca to urządzenie, które wysyła małe impulsy elektryczne do mięśnia sercowego, aby utrzymać normalne tętno. Stymulator ma generator impulsów (w którym mieści się bateria i mały komputer) oraz przewody , które wysyłają impulsy z generatora impulsów do mięśnia sercowego, a także wykrywają aktywność elektryczną serca. Rozruszniki serca są najczęściej używane do zapobiegania zbyt wolnemu biciu serca.

Wszczepialny kardiowerter-defibrylator to zaawansowane urządzenie stosowane przede wszystkim w leczeniu częstoskurczu komorowego i migotania komór, dwóch zagrażających życiu nieprawidłowych rytmów serca. Urządzenie stale monitoruje rytm serca. Kiedy wykryje zbyt szybki, nienormalny rytm serca, dostarcza energię do mięśnia sercowego, aby serce znów zaczęło bić w normalnym rytmie.

Bardzo ważne jest także wprowadzenie zmian w stylu użycia. Osoby z arytmią powinny unikać palenia papierosów, picia alkoholu, nadmiernego picia kawy  oraz innych napojów z kofeiną. Należy również zwrócić uwagę na substancje o działaniu mocno stymulującym, które są składnikiem popularnych leków na kaszel czy zapalenie zatok. Osoby z otyłością lub podwyższonym poziomem cukru we krwi powinny zmodyfikować swoją dietę. Stosowanie na własna rękę leków bez recepty witamin lub leczenia naturalnego powinno być zawsze konsultowane z lekarzem lub farmaceutą.

Źródło:

Kjekshus J. Arrhythmias and mortality in congestive heart failure. Am J Cardiol. 1990 May 22;65(19):42I-48I. doi: 10.1016/0002-9149(90)90125-k. PMID: 2159694.