Spis Treści
Anemia - Co to jest?
Anemia to zmniejszenie stężenia hemoglobiny poniżej normy. Hemoglobina jest cząsteczką białka, która znajduję się w krwinkach czerwonych. Jej głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu z płuc do tkanek obwodowych i transport dwutlenku węgla. Anemię rozpoznajemy, gdy stężenie hemoglobiny wynosi:
U kobiet 12 g/dl,
U mężczyzn 13 g/dl,
U kobiet w ciąży 11 g/dl, a podczas połogu 10 g/dl. W czasie ciąży znacznie zwiększa się objętości osocza we krwi, również erytrocytów, co doprowadza do spadku hematokrytu i stężenia hemoglobiny. W czasie połogu dołącza się do tego również porodowa utrata krwi.
Ze względu na nasilenie niedoboru hemoglobiny wyróżniamy:
Niedokrwistość łagodną – u mężczyzn 13 - 10 g/dl, a u kobiet 12 - 10 g/dl,
Niedokrwistość umiarkowaną – 9,9 - 8 g/dl,
Niedokrwistość ciężką – 7,9 - 6,5 g/dl,
Niedokrwistość zagrażającą życiu – 6,5 g/dl.
Anemia - Przyczyny
Anemia może być wywołana przez różne czynniki, do których zalicza się:
Niedobór żelaza w codziennej diecie jest często występujący zwłaszcza dla kobiet, które pierwiastek ten tracą w czasie menstruacji, nie dostarczając jednocześnie odpowiedniej ilości wraz z pożywieniem.
Ostra lub przewlekła utrata krwi np. w wyniku urazu, obfitego miesiączkowania lub krwawienia z przewodu pokarmowego.
Niedobór składników odżywczych: niedobór witamin z grupy B oraz kwasu foliowego, efektem jest powstanie za dużych erytrocytów, przez to powstaje upośledzenie syntezy DNA komórek i ich podziałów.
Występowanie chorób przewlekłych: marskość wątroby, przewlekła choroba nerek, choroby nowotworowe szpiku, celiakia, przewlekłe choroby zapalne.
Za szybki rozpad erytrocytów ma to związek z nieprawidłową budową erytrocytów, reakcją immunologiczną.
Problemy przy pracy szpiku kostnego zwykle wiąże się z radioterapią, chemioterapią lub przyjmowaniem niektórych leków.
Anemia - Objawy
Do najczęstszych objawów anemii zaliczamy:
- Osłabienie i szybkie zmęczenie: wynikają z niedostatecznej ilości czerwonych krwinek, które transportują tlen do tkanek; organizm stara się kompensować niedobór, co powoduje uczucie przewlekłego zmęczenia.
- Przyspieszone bicie serca: (tachykardia) serce próbuje wyrównać niedobór tlenu, pompując krew szybciej, co może prowadzić do kołatania serca.
- Duszności: nawet przy niewielkim wysiłku, spowodowane zmniejszoną zdolnością krwi do przenoszenia tlenu.
- Zawroty głowy i oszołomienie: szczególnie przy nagłej zmianie pozycji, gdy niedobór tlenu wpływa na funkcjonowanie mózgu.
- Bladość skóry, błon śluzowych i paznokci: widoczna szczególnie na twarzy, dłoniach i wewnętrznej stronie powiek, spowodowana zmniejszoną ilością hemoglobiny.
- Brak koncentracji i problemy z pamięcią: mózg niedotleniony funkcjonuje mniej efektywnie, co wpływa na zdolności poznawcze.
- Pieczenie języka, problemy z apetytem i zajady: typowe przy niedoborze żelaza, witaminy B12 lub kwasu foliowego.
- Mrowienie i drętwienie kończyn: szczególnie w anemii z niedoboru witaminy B12, związane z uszkodzeniem nerwów.
- Zaparcia lub biegunki: mogą towarzyszyć niedoborom witamin z grupy B lub innym typom anemii.
- Inne objawy: czasami pojawiają się bóle głowy, uczucie zimna w dłoniach i stopach, łamliwość paznokci, wypadanie włosów, a w ciężkich przypadkach zawroty głowy prowadzące do omdleń.
Objawy anemii mogą być łagodne i narastać stopniowo, przez co łatwo je zlekceważyć. Ich intensywność zależy od przyczyny anemii, stopnia niedoboru krwinek czerwonych oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta.
Leczenie, badania i diagnostyka
Jeśli zostaną zauważone objawy, które mogłyby sugerować rozwój anemii, powinno się skontaktować z odpowiednim lekarzem. Należy sprawdzić poziom hemoglobiny we krwi, a później nawet wykonanie kolejnych badań: poziom kwasu foliowego, stężenie ferrytyny, stężenie transferyny, stężenie witaminy B12, poziom żelaza we krwi, badanie kału.
Leczenie anemii jest uzależnione od przyczyny oraz stopnia zaawansowania. Jeśli osoba zmaga się z niedoborem żelaza, warto zastosować odpowiednią dietę oraz suplementację żelazem. Podobnie w przypadku niedoboru witaminy B12 oraz kwasu foliowego. Suplementacja przy niedoborach zalecana jest również kobietom w ciąży przy zaleceniach odpowiedniego lekarza prowadzącego. Ważna jest przede wszystkim szczególnie prawidłowa dieta. Przy niedoborze żelaza warto jeść czerwone mięso, wątróbkę, jaja, ryby, szpinak, jarmuż, fasole, soczewice, orzechy i nasiona. Warto również spożywać produkty zbożowe pełnoziarniste, suszone owoce. Warto łączyć swoje posiłki z produktami bogatymi w witaminę C, ponieważ ta witamina zwiększa wchłanianie żelaza. Unikać należy jednocześnie picia kawy i napojów energetyzujących, które warto zastępować sokami z owoców i warzyw bogatych w wyżej wymienione składniki.
Jeżeli anemia jest spowodowana chorobą przewlekłą, należy zacząć stosować odpowiednie leki. Jeśli jest to przewlekła choroba nerek, konieczne może być przyjmowanie erytropoetyny, przy zaburzeniach immunologicznych – leki należące do grupy kortykosteroidów.
Przy leczeniu niedokrwistości w ciężkich postaciach niezbędne może okazać się przeprowadzenie transfuzji krwi, przeszczepu szpiku kostnego, plazmaferezy lub zabiegu usunięcia śledziony.
Domowe sposoby
Anemia sama w sobie nie jest chorobą, lecz objawem, który może wynikać z wielu zaburzeń organizmu. W przypadku jej wykrycia, kluczowa jest konsultacja z lekarzem. Leczenie jest istotne, ale równie ważne jest ustalenie przyczyny niedokrwistości. Domowe sposoby mogą w pierwszej kolejności wspomóc terapię, jednak nie powinny zastępować leczenia zaleconego przez specjalistę.
Najważniejszym elementem wspomagającym leczenie jest zdrowa i zbilansowana dieta, bogata w składniki niezbędne do prawidłowej produkcji czerwonych krwinek. Warto zwrócić uwagę na:
- Żelazo jego źródłem są przede wszystkim mięso (wołowina, drób, wątróbka), ryby, rośliny strączkowe, orzechy i nasiona. Wchłanianie żelaza niehemowego (z roślin) poprawia witamina C, dlatego warto łączyć np. fasolę czy soczewicę z papryką, brokułami, pomarańczami lub natką pietruszki.
- Witaminę B12 kluczową dla produkcji czerwonych krwinek; występuje w produktach odzwierzęcych, takich jak mięso, ryby, jaja i nabiał. Osoby stosujące dietę wegetariańską lub wegańską powinny rozważyć suplementację tej witaminy.
- Kwas foliowy niezbędny do dojrzewania czerwonych krwinek; znajduje się w zielonych warzywach liściastych, szpinaku, brokułach, awokado, soczewicy i orzechach.
Oprócz diety, warto rozważyć:
- Suplementację witaminy B12 i kwasu foliowego, zwłaszcza jeśli stwierdzono ich niedobory. Suplementy powinny być dobierane zgodnie z zaleceniami lekarza, aby uniknąć przedawkowania.
- Unikanie czynników ograniczających wchłanianie żelaza takich jak nadmiar kawy, herbaty, alkoholu czy produktów bogatych w wapń w tym samym czasie co posiłki bogate w żelazo.
- Regularną aktywność fizyczną umiarkowany ruch, jak spacery czy lekka gimnastyka, może poprawić krążenie i dotlenienie tkanek, co pośrednio wspiera leczenie anemii.
- Zdrowe nawyki życiowe dbanie o odpowiednią ilość snu, unikanie stresu i palenia tytoniu, ponieważ przewlekły stres i toksyny mogą utrudniać produkcję czerwonych krwinek.
Domowe metody mają na celu przede wszystkim wzmocnienie organizmu i poprawę wchłaniania składników odżywczych, a ich skuteczność będzie największa w połączeniu z leczeniem zaleconym przez lekarza i regularnym monitorowaniem poziomu hemoglobiny oraz innych parametrów krwi.
Bibliografia:
P. Gajewski, Interna Szczeklika. Mały Podręcznik 2022/2023, Medycyna Praktyczna, Kraków 2022,
A. Adamowicz-Salach, Standardy diagnostyki niedokrwistości, [dostęp 14.10.2023 r.] https://podyplomie.pl/pediatria/33418,standardy-diagnostyki-niedokrwistosci,
Aleksandra Gotlib Technik Farmaceutyczny
NowaFarmacja.pl
Z zawodu Technik Farmaceutyczny z pasją do zdrowia i naturalnych metod leczenia. Ukończyła specjalistyczny kurs ziołolecznictwa, który pogłębił wiedzę na temat roślin leczniczych. Ma kilkuletnie doświadczenie z klientami, które obejmuje zarówno fachowy dobór preparatów, jak i indywidualne podejście do potrzeb. Dodatkowo rozpoczęła swoją przygodę z marketingiem. Tworzy treści i rekomendacje, które pomagają trafiać do właściwych odbiorców, promując produkty wspierające zdrowie i dobre samopoczucie.