Adenowirusy: co powinieneś wiedzieć o tej powszechnej infekcji

Spis Treści

Co to jest adenowirus?

Adenowirus – co to takiego? Patogeny te są szeroko rozpowszechnione w środowisku i podzielone są na kilka podrodzajów. Następnie odpowiednie rodzaje adenowirusów dzieli się na serotypy – wyodrębniono ponad 50 różnych szczepów adenowirusów. Różnią się one pod względem patogenności i możliwością wywoływania różnych objawów klinicznych choroby, jednak tylko część spośród wszystkich serotypów wywołuje objawy chorobowe u człowieka. 

Adenowirus – objawy

Adenowirus objawy u dzieci może okazywać na przykład poprzez atakowanie układu pokarmowego. Patogeny te są one popularną przyczyną infekcji przewodu trawiennego, ale nie aż tak często jak rotawirusy. Różnica między nimi polega m.in. na tym, że zakażenia adenowirusem są całoroczne, podczas gdy infekcje rotawirusów przybierają na sile w okresie jesienno-zimowym. Nosiciele adenowirusa mogą nie doświadczać żadnych symptomów, ale osoby chore poza biegunką i wymiotami często wykazują objawy ze strony układu oddechowego. W przypadku biegunek spowodowanych adenowirusem stolce są zazwyczaj wodniste i pozbawione krwawych podbiegnięć. Typowym objawem jest także występowanie gorączki wraz z biegunką. 

Adenowirus u dzieci i niemowląt

Adenowirus u dziecka, kiedy atakuje układ oddechowy, może się wiązać z:

• Zapaleniem płuc, 
• Zapaleniem gardła,
• Nieswoistymi chorobami gorączkowymi,
• Ropnym zapaleniem migdałków,
• Zakażeniami górnych dróg oddechowych.

Zapalenia gardła i górnych dróg oddechowych spowodowane przez adenowirusy dotyczą głównie dzieci między 6 miesiącem a 5 rokiem życia. Choroba najczęściej przebiega łagodnie, ale często występuje przy niej wysoka gorączka. Zakażenie tym patogenem może mieć przebieg w postaci zespołu pseudokrztuścowego z napadami kaszlu. Adenowirus u niemowlaka i małych dzieci grozi dolnym drogom oddechowym – wystąpić może zapalenie płuc i oskrzeli, gorączka, nieżyt gardła i zapalenie spojówek.  

Adenowirus u dorosłych

Adenowirus objawy u dorosłych wykazuje zwłaszcza poprzez: 

• Dreszcze,
• Suchy kaszel,
• Wysoką gorączkę,
• Bóle mięśni,
• Ból głowy,
• Zapalenie krtani,
• Zapalenie tchawicy,
• Zapalenie gardła,
• Zapalenie płuc i oskrzeli.

Adenowirus w ciąży

Wszystkie zakażenia wirusowe, w tym również adenowirusem, są niebezpieczne zwłaszcza dla kobiet w ciąży. Patogen może nadmiernie osłabić organizm i doprowadzić do dalszych komplikacji zdrowotnych. 

Adenowirus – test

Diagnostyka zakażenia adenowirusami zaczyna się od wywiadu medycznego i badania przedmiotowego. Objawy są mało charakterystyczne, więc wskazane jest wykonanie dodatkowych badań. Rozpoznanie umożliwia test na adenowirusy w kale. Potwierdzenie rozpoznania uzyskuje się za pomocą hodowli i izolacji wirusa. Wysoką czułością odznaczają testy serologiczne, polegające na poszukiwaniu przeciwciał przeciwko adenowirusom we krwi, jakie są produkowane przez układ odpornościowy zakażonej osoby. Wykryć można również materiał genetyczny patogenu we krwi, moczu, stolcu lub wymazach. 

Adenowirus – oczy

Adenowirusy są jednym z najczęstszych powodów występowania zapalenia rogówki i spojówki. Na początku choroba dotyczy jednego oka, ale może w dalszej fazie przybrać przebieg obustronny. Wśród objawów choroby znajdują się: światłowstręt, obrzęk powieki, bolesność gałki ocznej, łzawienie, podwyższona temperatura ciała i powiększenie węzłów chłonnych przyusznych. Zakażeniom może sprzyjać korzystanie z soczewek kontaktowych. 
Infekcje oczu mogą towarzyszyć chorobom górnych dróg oddechowych, jednak mogą występować niezależnie od nich. Kiedy za infekcję odpowiada adenowirus, zapalenie spojówek charakteryzuje się przekrwieniem i podrażnieniem oczu, czasem także zmianami krwotocznymi. Kiedy zapalenie dotknie rogówki, wówczas może się ona stać mętna, a na jej powierzchni pojawiają się zauważalne białe plamki. Czas trwania infekcji to najczęściej 2 – 3 tygodnie, a dolegliwości można łagodzić kroplami do oczu. 

Adenowirus – leczenie

Przeciwko adenowirusom nie opracowano szczepionki i ochrona przed nimi obejmuje głównie profilaktykę. Polega ona na unikaniu dużych zbiorowisk ludzkich i kontaktu z osobami wykazującymi objawy zakażenia, przestrzeganiu zasad higieny osobistej i dbaniu o higienę otoczenia, czyli częstym wietrzeniu zamkniętych pomieszczeń i używaniu środków dezynfekujących do oczyszczania powierzchni.

Leczenie zakażenia adenowirusem polega głównie na wykorzystaniu leków działających objawowo i wspomagająco. Nie ma skutecznej terapii, która byłaby specyficzna dla chorób wywoływanych przez te patogeny. Hipotetycznie można użyć cidofowiru i rybawiryny do leczenia ciężkich zakażeń wśród osób z obniżoną odpornością, jednak wyniki badań są niejednoznaczne. 

Adenowirus – ile trwa?

Największe obawy budzi adenowirus u dzieci – ile trwa? Zazwyczaj nie ma powodów do obaw, choroba ustępuje po kilku dniach od wystąpienia objawów. Ryzyko wzrasta w przypadku niemowlaków, u których potencjalnie niebezpieczne są powikłania, np. w postaci zapalenia płuc. 

Adenowirus – jak się można zarazić i jak długo zaraża?

Adenowirus u dziecka przytrafia się szczególnie często, gdyż wirusy te atakują najczęściej właśnie organizmy dzieci w wieku do lat pięciu. Czy adenowirus jest zaraźliwy? Owszem, patogeny te dostają się do organizmu drogą kropelkową oraz w wyniku braku higieny osobistej – bardzo ważne w ramach profilaktyki jest mycie rąk przed jedzeniem oraz po wyjściu z toalety. Największe ryzyko przenoszenia adenowirusa występuje w żłobkach, przedszkolach, szpitalach i basenach. Do zakażenia może dojść drogą fekalno – oralną, np. przez kontakt z zanieczyszczoną wodą na basenie. Okres inkubacji adenowirusów dla zakażeń układu oddechowego wynosi 2 – 14 dni, a dla zakażeń układu pokarmowego 3 – 10 dni. 

Bibliografia:

1. https://www.umed.wroc.pl/sites/default/files/mikrobiologia/files/Wirusy_oddechowe.pdf (dostęp dn. 25.04.2024 r.)
2. https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-wirusowe/160803,adenowirusy (dostęp dn. 25.04.2024 r.)
3. Ison MG. I wsp.: Adenovirus. Microbiol Spectr. 2016 Aug;4(4).