Coraz więcej Polaków swoje letnie urlopy spędza aktywnie - na zwiedzaniu miast, spacerach po górach i lasach, na wyprawach rowerowych lub pieszych wędrówkach. Niestety, dla wielu z nas taka aktywność bardzo szybko przeradza się w problemy. Doświadczeni turyści dobrze je znają - po pokonaniu wielu kilometrów na stopach mogą pojawić się odciski, otarcia i pęcherze, zaś w okolicach pachwin mogą wystąpić odparzenia. Czym są spowodowane te problemy i jak możemy sobie z nimi radzić?
Źródło: Wikipedia.org, autor: Northeastern Nomad, licencja Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0
Odciski
Odciski często są utożsamiane z pęcherzami, jednak ich natura jest nieco inna. Od
ciski występują w dwóch formach. Pierwsza z nich to nagniotki - są to małe, twarde zgrubienia wielkości ziarnka grochu, pojawiające się najczęściej na palcach stóp. Druga to modzele - te są nieco większe, mają żółtawy odcień, są bardziej miękkie i pojawiają się na podeszwach stóp.
Odcisk w definicji internetowej encyklopedii PWN jest to “ogniskowe, wrastające w głąb rogowacenie naskórka na palcach stóp i na podeszwach; powstaje wskutek długotrwałego ucisku”. Odciski powodują znaczny dyskomfort i utrudniają chodzenie. Najczęstszym powodem ich powstawania jest źle dobrane obuwie (zbyt ciasne, zbyt luźne lub o nieodpowiednim dla naszej stopy profilu). Z powodu ucisku skóra na stopach rogowacieje, tworząc coraz grubszą warstwę, która stopniowo wbija się coraz głębiej wywołując stan zapalny.
Jak zapobiegać odciskom?
Przede wszystkim powinniśmy zadbać o wygodne obuwie. Powinniśmy również unikać nadmiernie obcisłych skarpet i rajstop. Sposobem na przeciwdziałanie powstaniu odcisków są również specjalne wkładki do obuwia, np. wkładki Scholl oraz kliny międzypalcowe. Warto również stosować kremy na noc, które nawilżają skórę stóp i zapobiegają jej rogowaceniu. W tym celu powinniśmy wybrać krem zawierający kwas salicylowy oraz czynnik natłuszczający. Przykładem może być krem zmiękczający twardą skórę stóp Scholl.
Jak sobie radzić z odciskami?
Najpopularniejszym i najskuteczniejszym sposobem walki z problemem są plastry na odciski. Plaster nałożony na odcisk chroni przed uciskiem oraz izoluje skórę. Najczęściej zawierają kwas salicydowy, który nawilża i zmiękcza skórę.
Pęcherze
Pęcherz to wykwit skórny wzniesiony ponad powierzchnię skóry, wypełniony płynem (osoczem, limfą, ropą). Może być wywołany różnymi czynnikami (alergie, oparzenia, otarcia), jednak w tym wpisie zajmujemy się jedynie pęcherzami powstałymi na skutek długotrwałego ucisku. Ich pojawianie się to nie tylko problem aktywnych turystów, ale również sportowców (głównie biegaczy), a często także osób nienawykłych do wysiłku fizycznego, które przez dłuższy czas posługują się ręcznymi narzędziami wymagającymi stałego ucisku (pęcherze pojawiają się wówczas na dłoniach).
Zdjęcie: Clément Bucco-Lechat, [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
Jak zapobiegać powstawaniu pęcherzy?
Również w przypadku pęcherzy na stopach ważne jest odpowiednie obuwie. Powinno być dopasowane do naszych stóp, odpowiednio miękkie i wygodne. Jest to szczególnie ważne zwłaszcza w przypadku biegaczy. Warto również smarować stopy kremem zmiękczającym skórę. Musimy również być świadomi tego, że nawet drobny kamyk, ziarnko, czy inny drobny przedmiot w naszym obuwiu może być przyczyną powstania pęcherza na skórze stopy.
Jak radzić sobie z pęcherzami?
Podobnie jak w przypadku odcisków, tak również z pęcherzami możemy poradzić sobie stosując specjalne plastry hydrokoloidalne, które często określane są mianem “sztucznej skóry”. Po pierwsze oddzielają one pęcherz od środowiska zewnętrznego, zabezpieczając ranę przed infekcjami. Oprócz tego plastry na pęcherze wspomagają gojenie, zapewniają stały poziom wilgoci oraz pochłaniają nadmiar plynu limfatycznego z rany.
Czy można przekłuwać pęcherze?
Nabrzmiałe, wypełnione płynem limfatycznym pęcherze powodują znaczny dyskomfort, jednak lekarze często odradzają samodzielne przekłuwanie pęcherzy. Mimo to wiele osób chce się ich jak najszybciej pozbyć dlatego też zdarzają się ich przekłucia (często pękają one również same). W przypadku pęknięcia pęcherza powinniśmy dokładnie zdezynfekować ranę. Pęcherze zawierają w sobie płyn limfatyczny, który posiada właściwości antybakteryjne, jednak kiedy pęcherz pęka i płyn wydostaje się na zewnątrz drobnoustroje mają łatwy dostęp do rany. Dlatego też jeśli już musimy przekłuć pęcherz powinniśmy tego dokonać w sposób higieniczny, w sterylnych warunkach, od razu powinniśmy również zabezpieczyć ranę. Stopa powinna więc być czysta, igła, którą dokonamy nakłucia musi zostać zdezynfekowana (np. spirytusem lub wrzątkiem), musimy również pamiętać o higienie dłoni. Po osuszeniu okolic rany powinniśmy niezwłocznie przykleić w jej miejscu odpowiedni plaster. Nie należy również odrywać skóry, która pozostała po pękniętym pęcherzu.
Otarcia skóry
Często zdarza się, że w trakcie dłuższych spacerów dochodzi do otarć skóry w różnych miejscach ciała. Otarcie to zerwanie zewnętrznej warstwy skóry czyli naskórka. Najczęściej dochodzi do niego w sposób mechaniczny, poprzez kontakt i tarcie naszej skóry z jakimś zewnętrznym przedmiotem. Efektem tego jest pieczenie i dyskomfort, a w niektórych przypadkach w miejscu otarcia może również dojść do infekcji.
Jak radzić sobie z otarciami
Miejsca otarć należy niezwłocznie zdezynfekować. Można użyć do tego mydła i ciepłej wody, można również wykorzystać gaziki do dezynfekcji. Otarcia goją się szybko, dlatego też nie ma konieczności ich opatrywania. W niektórych sytuacjach powinniśmy jednak dla bezpieczeństwa zabezpieczyć przed drobnoustrojami. Opcjonalnie można również używać kremów i maści na otarcia zawierających alantoinę (substancja ta przyspiesza gojenie).
Odparzenia
Dużym problemem dla sportowców oraz aktywnych turystów są również odparzenia. Ich objawami jest zaczerwieniona skóra, obrzęki, a także pieczenie i swędzenie wywołane tarciem. Odparzenia są to “zmiany zapalne skóry wywołane współdziałaniem gorąca, nadmiernej wilgotności (pot) i tarcia o siebie dwóch przylegających powierzchni skóry lub tarcia skóry o przylegającą odzież”. Odparzenia mogą pojawić się w różnych miejscach ciała - w okolicach pachwin, ud i stóp, pod pachami, między fałdami skórnymi (głównie w przypadku osób otyłych), między biustem. Często ich pojawienie się znacznie utrudnia poruszanie się oraz powoduje znaczny dyskomfort.
Jak zapobiegać powstawaniu odparzeń?
Przede wszystkim przed dłuższymi spacerami powinniśmy zadbać o odpowiednie ubranie i bieliznę. Nie powinny być one obcisłe (chyba że jest to specjalna odzież sportowa o wlaściwościach termoaktywnych), powinny zapewniać przewiewność i swobodę ruchów. Bardzo ważna jest również odpowiednia higiena i regularne mycie ciała. W miejscach szczególnie narażonych na odparzenia możemy również stosować specjalne kremy i talki.
Jak radzić sobie z odparzeniami?
W przypadku powstania odparzeń należy jak najszybciej oczyścić skórę (warto wziąć w tym celu prysznic). Na suchą, oczyszczoną skórę w miejscach odparzeń należy następnie użyć maści lub zasypki z alantoiną, która przyspiesza gojenie i wspomaga regenerację skóry.
Co zabrać ze sobą na turystyczną wyprawę?
Planując długie spacery i aktywne spędzanie czasu powinniśmy być przygotowani na wystąpienie różnych problemów z naszymi stopami (i nie tylko). Dlatego też w podręcznej apteczce, którą obowiązkowo powinniśmy mieć podczas wyjazdu lub turystycznej wyprawy powinny znaleźć się plastry na odciski i pęcherze, substancje dezynfekujące (woda utleniona, mydło), kremy nawilżające, a także kremy i talki z alantoiną, które pomogą nam, kiedy wystąpią otarcia lub odparzenia.
* Źródła zdjęć: Wikipedia.org (licencja Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0), Pixabay.com (licencja CC0 Public Domain), NowaFarmacja.pl