Spis Treści
Wulwodynia – co to za choroba?
Wulwodynia to stosunkowo często występująca przypadłość u kobiet. Szacuje się, że cierpi na nią nawet 7 – 15% kobiet. Dolegliwość ta jest zespołem przewlekłego bólu sromu, którego przyczyny nie są do końca poznane. Wulwodynia wpływa negatywnie nie tylko na życie seksualne, ale również w znacznym stopniu pogarsza jakość życia kobiety. Chociaż przypadłość ta najczęściej dotyczy młodych kobiet, to jednak zdarza się, że jest rozpoznawana również u kobiet po menopauzie. Wulwodynia może być zdiagnozowana wówczas, gdy dolegliwości bólowe występują od co najmniej 3 miesięcy i nie można ich wyjaśnić przyczyną organiczną. Rozpoznanie wulwodynii stawiane jest więc niejako na zasadzie wykluczenia innych schorzeń. Lekarz stawia diagnozę na postawie badania ginekologicznego oraz dokładnie przeprowadzonego wywiadu, obejmującego występujące dolegliwości i choroby współistniejące.
Wulwodynia może dotyczyć całego sromu, bądź też konkretnej lokalizacji. Jeśli dotyczy jedynie przedsionka pochwy, mówimy o westybulodynii, natomiast dolegliwości bólowe zlokalizowane w okolicy łechtaczki określane są jako klitorodynia. Wulwodynia może mieć charakter prowokowany, kiedy to ból pojawia się w odpowiedzi na zadziałanie jakiegoś czynnika, np. dotyku, stosunku seksualnego, czy aplikacji tamponu, bądź też nieprowokowany, gdy ból występuje niezależnie od obecności lub braku czynników zewnętrznych.
Wulwodynia – objawy
Objawy wulwodynii obecne są w obrębie sromu. Dotyczą one całego sromu, bądź też konkretnej lokalizacji. Należą do nich:
- ból,
- świąd,
- pieczenie,
- nadwrażliwość,
- suchość pochwy.
Wulwodynia w ogromnym stopniu wpływa też na funkcjonowanie psychospołeczne. Kobiety zmagające się z tą dolegliwością często mają obniżoną samoocenę. Towarzyszący wulwodynii dyskomfort nierzadko prowadzi do wycofywania się kobiety z różnych obszarów życia społecznego.
Wulwodynia – przyczyny
Przyczyny występowania wulwodynii nie zostały jak dotąd wyjaśnione. Dotychczasowe badania wskazują na wieloczynnikowy mechanizm tej dolegliwości. Obejmuje on czynniki hormonalne, infekcyjne, zapalne oraz genetyczne. Na wystąpienie wulwodynii wpływ mają również przebyte urazy i operacje ginekologiczne. Czynnikami predysponującymi do wulwodynii jest też nacięcie krocza podczas porodu, leczenie hormonalne oraz radioterapia. Nie bez znaczenia pozostają czynniki psychospołeczne. Do rozwoju wulwodynii może przyczynić się m.in. przewlekły stres, trudności w radzeniu sobie ze stresem dnia codziennego oraz stany depresyjne. Występowanie wulwodynii wiąże się również ze zwiększonym napięciem spoczynkowym mięśni dna miednicy.
Większym ryzykiem wulwodynii obarczone są kobiety cierpiące na endometriozę, śródmiąższowe zapalenie pęcherza moczowego, fibromialgię, zespół jelita drażliwego, nawracające infekcje pochwy oraz dysfunkcje stawów skroniowo-żuchwowych.
Wulwodynia – leczenie
Leczenie wulwodynii opiera się na różnych metodach terapii. Ze względu na fakt, że jest to problem bardzo złożony, nierzadko konieczne jest podejście multidyscyplinarne, które obejmuje opiekę kilku specjalistów – przede wszystkim lekarza, fizjoterapeuty i psychologa.
Farmakoterapia w leczeniu wulwodynii ma zastosowanie przede wszystkim wtedy, gdy ból ma podłoże neuropatyczne. Wykorzystuje się wówczas tzw. neuromodulatory, do których zalicza się niektóre leki przeciwdepresyjne oraz leki przeciwpadaczkowe. Ponadto wykorzystuje się również terapię miejscową z wykorzystaniem lidokainy (substancji o działaniu miejscowo znieczulającym), a u kobiet po menopauzie preparaty miejscowe zawierające estrogeny.
Ogromne znaczenie w terapii wulwodynii ma fizjoterapia. Obejmuje ona manualną terapię mięśni dna miednicy, tzw. terapia mięśniowo-powięziowa oraz ogólną fizjoterapię. W terapii wulwodynii nie bez znaczenia pozostaje również edukacja kobiety o bólu oraz nauka metod relaksacyjnych, które pozwalają na obniżenie napięcia nerwowego. Inne metody wykorzystywane w terapii to trening mięśni dna miednicy oraz elektrostymulacja w obszarze krocza.
Kobiety z wulwodynią powinny również w razie potrzeby zmodyfikować codzienne nawyki i aktywność. Istotne jest unikanie czynników, które nasilają objawy. Konieczna może być więc zmiana używanych kosmetyków, rodzaju bielizny, a także modyfikacja aktywności seksualnej, która prowokuje wystąpienie bólu.
Bibliografia:
1. Pasek J. Baszak-Radomańska E. Nowosad M. Błaziak L. Sieroń A. Wulwodynia jako zespół bólowy spowodowany dysfunkcją mięśni dna miednicy. Annales Academiae Medicae Silesiensis 2015, 69: 49-53
2. Baszak-Radomańska E. Jantos M. Wulwodynia – stan wiedzy na 2017 rok. Seksuologia Polska 2017, 15(1): 27-33
3. Barnabei V. Vulvodynia. Clinical Obstetrics and Gynecology 2020, 63(4): 752-769
mgr farm. Patrycja Jakimik Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.
NowaFarmacja.pl
Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Uczestniczy w licznych szkoleniach z zakresu opieki farmaceutycznej. Na co dzień pracuje jako farmaceuta w aptece, gdzie z pasją i zaangażowaniem dzieli się swoją wiedzą z pacjentami.