Udar słoneczny u dziecka

Spis Treści

Udar słoneczny u dziecka – objawy

Udar słoneczny u dziecka powstaje w wyniku dużego i bezpośredniego nasłonecznienia, w szczególności głowy oraz karku. Miejscowe działanie promieni słonecznych na skórę w tych miejscach doprowadzić może do przekrwienia mózgu i opon mózgowych. Całkowite rozregulowanie cieplne organizmu dziecięcego przydarza się częściej, ponieważ mechanizmy termoregulacyjne są wciąż nie w pełni sprawne, co skutkuje zatrzymaniem pracy gruczołów potowych. Organizm w ich przypadku nie jest wówczas w stanie chłodzić się poprzez pocenie i nagrzewa się coraz bardziej. Zwiększone ryzyko udaru w przypadku dzieci wynika ponadto z faktu, że ich czaszka ma bardzo cienką pokrywę i nie jest jeszcze w pełni zrośnięta we wszystkich miejscach.

Zagrożenie udarem wzrasta przy nieodpowiednim nawodnieniu albo niedostosowaniu ubioru do panujących warunków. Każde nakrycie głowy, np. czapka, kapelusz, chusta, jest bardzo wskazane jako skuteczna ochrona przed promieniami słonecznymi, ponieważ mózg małych dzieci jest przed nimi bardzo słabo chroniony. Gorączka może występować nawet później niż miała miejsce ekspozycja na słońce i mimo tego może ona być wynikiem udaru słonecznego.

Jak rozpoznać udar słoneczny u dziecka? Jednym z pierwszych objawów są zawroty i bóle głowy. Zaobserwować można, że skóra dziecka jest poparzona i zaczerwieniona, a ono samo odczuwa ogólny niepokój. Jest ono wycieńczone i zachowuje się bardzo apatycznie, w wyniku odczuwanego dyskomfortu jest całkowicie pozbawione energii. Ból głowy jest na tyle silny, że bardzo często towarzyszy mu płacz. Jest to sygnał, na który trzeba zwracać uwagę zwłaszcza, gdy nastąpił udar słoneczny u rocznego dziecka lub młodszego, które w żaden inny sposób nie potrafi zakomunikować o swoim cierpieniu.

Jak wygląda udar słoneczny u dziecka poza wspomnianymi już symptomami? Może się zdarzyć, że u dziecka w ogóle nie będzie się pocić, pomimo odczuwanego gorąca. Brak potliwości powinien być sygnałem alarmującym, podobnie zresztą jak nudności i wymioty, które mogą być spowodowane właśnie przez zbyt wysoką temperaturę. Objawami udaru słonecznego są także dreszcze połączone z przyspieszonym oddechem. Ciśnienie krwi u dziecka cierpiącego z powodu udaru jest zdecydowanie podwyższone.

Lekki udar słoneczny u dziecka nieco trudniej zauważyć, jednak wraz z jego nasileniem, wzmagają się również objawy. Zaobserwować można zapadnięcie oczu, a także ciemiączka, jednym z symptomów jest też biegunka. W wyniku odwodnienia występuje skąpomocz, ewentualnie oddawanie moczu jest całkowicie zahamowane. W najbardziej niebezpiecznych przypadkach mięśnie ulegają zwiotczeniu, natomiast utrata przytomności przez dziecko jest sygnałem, który świadczy o skrajnym przegrzaniu i wycieńczeniu organizmu.

Udar słoneczny u dziecka – jak długo trwa?

Trzeba odpowiedzieć na kolejne pytanie, skoro wiadomo już jak się objawia udar słoneczny u dziecka – ile trwa? Czas jego trwania uzależniony jest przede wszystkim od tego, w jakim stopniu organizm się przegrzał i w jakim stopniu oraz nasileniu objawiają się wszystkie objawy związane z nadmiernym nasłonecznieniem. Udar słoneczny może co prawda przechodzić bardzo łagodnie i w takiej sytuacji jego skutki odczuwane są czasem tylko przez jeden wieczór, ewentualnie jedną dobę.

Jeżeli jednak występują poważne konsekwencje, takie jak wymioty, drgawki, poparzenia, omdlenia i bardzo wysokie temperatury, wówczas udar wymaga natychmiastowej pomocy ze strony specjalisty i może się skończyć pobytem w szpitalu. Nawet jeśli objawy już ustąpią, mogą bowiem po pewnym czasie pojawić się powikłania, a w skrajnych przypadkach udar grozi nawet śmiercią. Trudno jest w takiej sytuacji określić długość jego trwania i zazwyczaj jest to kwestia indywidualna. W sytuacji, w której wystąpiły nasilone objawy, konieczny może się okazać kilkudniowy pobyt w szpitalu, a leczenie trwa około tygodnia.

Udar cieplny grozi poważnymi powikłaniami, gdy pomoc nie zostanie udzielona w porę i poszkodowane dziecko nie zostanie poddane leczeniu. Zaliczają się do nich:

• Śpiączka,
• Drgawki,
• Niewydolność nerek i płuc,
• Zaburzenie rytmu serca,
• Poparzenie skóry I lub II stopnia.

Udar słoneczny u dziecka – leczenie

Co na udar słoneczny u dziecka jest najskuteczniejsze? Otóż przede wszystkim należy tej sytuacji zapobiegać. Trzeba mieć świadomość, że szczególnie narażone na udar są osoby przebywające w gorącym klimacie. Najbardziej jego wystąpieniu sprzyjają gorące i parne dni, w których jest wyjątkowo duże nasłonecznienie. Zbyt ciepłe i nieprzewiewne ubrania oraz brak wody do picia zwiększają ryzyko udaru. Sytuacje, w których rośnie jego prawdopodobieństwo, to zwłaszcza prace polowe w warunkach silnego nasłonecznienia (żniwa, sianokosy), gorące kąpiele parowe i wodne, a także plażowanie, gry, marsze i zabawy w okresie dużych upałów.

W wymienionych sytuacjach trzeba odpowiednio przygotować organizm dziecka na potencjalne zagrożenia i zabezpieczyć je przed przegrzaniem. Można to zrobić np. dbając, żeby w okresie największego nasłonecznienia, między godziną 11 a 15, przebywało ono w zacienionym miejscu. Dziecko koniecznie musi pić dużo wody i uzupełniać niedobory elektrolitów. Nie należy natomiast podawać dziecku do picia napojów słodzonych, gazowanych ani energetycznych.

Głowę dziecka można ochronić, nakładając mu nakrycie w jasnym kolorze. Jasne i jak najbardziej przewiewne powinny być także ubrania noszone przez dzieci, by odbijały promienie słoneczne. Przebywać na słońcu dziecko może przez maksymalnie 15 – 20 minut, po upływie tego czasu powinno wrócić do cienia. Musi ono nosić okulary przeciwsłoneczne i jak najczęściej chłodzić ciało, np. poprzez spryskiwanie go wodą.

Udar słoneczny u dziecka jest stanem zagrażającym jego życiu, w związku z tym po zaobserwowaniu wymienionych wcześniej objawów, powinno się jak najszybciej wezwać pogotowie. Zanim pojawi się karetka, należy zdjąć z malucha ciepłe ubrania ułożyć go w stosownej pozycji. Jeśli twarz dziecka jest blada, powinno się ułożyć je w takiej pozycji, żeby głowa znajdowała się poniżej tułowia, jeżeli jest ona jednak zaczerwieniona, wówczas układa się je w pozycji półsiedzącej. Oczywiście najpierw należy przenieść je w chłodne i zacienione miejsce, wskazane jest też wachlowanie.

Rozgrzane ciało ochładza się za pomocą ręcznika namoczonego w letniej wodzie. Gdy skóra jest podrażniona, poleca się użycie żelu chłodzącego do złagodzenia poparzeń. Bardzo dobrym rozwiązaniem jest ponadto masowanie łydek i stóp dziecka, w celu przywrócenia w nich podstawowego krążenia krwi. Można podawać też dziecku dużo płynów, najlepiej wody, w celu nawodnienia organizmu, lecz jeśli nie jest ono w stanie przełykać, nie jest wskazane ich wmuszanie.

Dziecko cierpiące z powodu udaru słonecznego musi unikać natomiast gwałtownych zmian temperatur, w związku z czym nie wolno go ochładzać lodem ani wkładać do zimnej kąpieli. W ten sposób przyczynić się można do szoku termicznego, którego skutki są niebezpieczne dla zdrowia: zaburzone krążenie krwi, szybkie i niekontrolowane oddechy i denaturacja – ścięcie białka w komórkach.