Spis Treści
Co to jest wodniak jądra?
Jak wygląda wodniak jądra? To torbiel, czyli owalny twór wypełniony płynem i otoczony błoną. Wodniak powstaje poprzez nieprawidłowe zstępowanie jąder do moszny, a dokładniej w wyniku niezarośnięcia się wyrostka pochwowego, który jest fragmentem otrzewnej. Wyrostek pochwowy powinien się zasklepić po zstąpieniu jąder do moszny podczas rozwoju płodu i umiejscowić się na przedniej powierzchni jądra w postaci pustego worka.
Wodniak jądra sprawia, że wyrostek pochwowy nie zostaje w pełni zamknięty. W konsekwencji prowadzi to do gromadzenia się w wyrostku płynu otrzewnego i to właśnie on przekształca się w wodniaka jądra albo wodniaka powrózka nasiennego. Dolegliwość ta występuje najczęściej u dorosłych mężczyzn, może jednak dotyczyć również niemowląt.
Wodniak jądra – objawy
Bardzo rzadko wodniak występuje obustronnie, najczęściej jest to jednostronne powiększenie moszny, zazwyczaj po prawej stronie. Różnica w wyglądzie worka mosznowego jest bardziej widoczna wieczorem niż rano, ponieważ ilość płynu jest wtedy zwiększona. Jądro jest powiększone, a na jego powierzchni można wyczuć miękki, przesuwalny i owalny guzek. Manualne badanie wodniaka nie jest bolesne z wyjątkiem wodniaków będących skutkiem ostrego zapalenia albo nowotworu.
Najczęściej wodniak występuje po prawej stronie, a skóra w sytuacji, gdy dochodzi do jego rozwoju, nie jest zaczerwieniona, cieplejsza ani bolesna. Sam wodniak jądra w większości przypadków też nie jest bolesną przypadłością ani nie utrudnia w żaden sposób oddawania moczu. Kiedy torbiel ta osiągnie jednak naprawdę duże rozmiary, wówczas może uciskać jądro i wywoływać ból, zwłaszcza w trakcie uprawiania sportów.
Wśród dorosłych mężczyzn, z wodniakiem jądra ilość płynu w mosznie zwiększa się z czasem. Może to następować stopniowo lub gwałtownie i doprowadzić do sytuacji, w której mężczyzna nie może się normalnie poruszać. Warto zaznaczyć, że pod wpływem torbieli rozmiar jądra zwiększa się, a jego powierzchnia, choć nie jest zaczerwieniona, to staje się napięta.
Wodniak jądra – przyczyny
Wodniak jądra u noworodka to przypadłość wrodzona, która powstaje w wyniku organogenezy. Wodniak jądra u dorosłego ma natomiast charakter nabyty i może się on pojawić z różnych powodów:
- Zapalenia jądra,
- Zapalenia najądrza,
- Operacja przepukliny pachwinowej,
- Operacja żylaków powrózka nasiennego,
- Uraz jądra,
- Nowotwór jądra.
Wodniak jądra u dorosłych
U dorosłych wodniak jądra polega na powiększeniu moszny i występuje na skutek nadmiernego nagromadzenia się płynu pomiędzy błoną otrzewną a błoną ścienną osłonki jądra. Powód takiego zjawiska to zwiększona wydzielanie płynu albo nieprawidłowe jego wchłanianie przez osłonkę jądra. Schorzenie to może się pojawić u mężczyzny w każdym wieku.
Wodniak jądra u noworodków i dzieci
Wodniak jądra u dziecka to nagromadzenie płynu między osłonkami jądra, czyli pomiędzy błoną otrzewną a surowiczą. Jest to częsty przypadek wśród noworodków, rodzi się z nim co dwudziesty chłopiec. Wodniak występuje razem z przepukliną, gdyż to właśnie obecność niezamkniętego połączenia między jamą brzuszną a moszną powoduje przedostawanie się płynu z jamy brzusznej do worka mosznowego. Wodniak jądra i powrózka nasiennego to schorzenia tego samego typu, ale w tym drugim przypadku przestrzeń gromadząca płyn znajduje się na przebiegu powrózka nasiennego.
Wodniak jądra u niemowląt jest wrodzony i nie wymaga zazwyczaj specjalistycznego leczenia. Należy skonsultować się z lekarzem, by nadzorował przebieg schorzenia, ale ponad 80% wodniaków u dzieci zanika przed pierwszym lub na początku drugiego roku życia. Wyrostek pochwowy zostaje wówczas zamknięty, a zgromadzony płyn wchłania się samoistnie.
Wodniak jądra – leczenie
Wstępne rozpoznanie wodniaka jądra odbywa się często przy pomocy latarki. Wystarczy oświetlić skórę moszny – jeżeli naprawdę u pacjenta, bez względu na jego wiek, występuje wodniak jądra, wówczas świecąc na jedną stronę, można zobaczyć światło latarki przechodzące na drugą stronę moszny. Przechodzenie światła na wylot pozwala odróżnić torbiel od zmian litych, takich jak guz jądra albo przepuklina worka mosznowego, w których światło nie przenika na drugą stronę moszny. Przed rozpoczęciem leczenia należy jednak potwierdzić wstępną diagnozę i udać się na USG jąder.
Metoda leczenia tej dolegliwości zależna jest od tego czy zmiana jest nabyta, czy wrodzona oraz od wieku pacjenta – dorosłych leczy się inaczej niż noworodki. Wodniak jądra u niemowlaka leczony jest długo, dziecko zostaje poddane kilkumiesięcznej obserwacji i w jej trakcie rodzice muszą się stawiać z dzieckiem w poradni chirurgicznej na regularne kontrole. Podczas tych kontroli lekarz ocenia czy wodniak ulega zmniejszeniu. Jeśli jednak wodniak jądra u dziecka nie wchłania się lub wręcz zwiększa swoja rozmiary, wówczas musi ono zostać poddane operacji.
Nabyty wodniak jądra u dorosłych leczony jest operacyjnie. Zabieg trwa około godziny, przeprowadza się go w znieczuleniu ogólnym i polega na otwarciu torbieli i wycięciu albo wywinięciu jej ściany. Innym sposobem leczenia jest nakłucie wodniaka, żeby odprowadzić płyn. Taki zabieg jednak jest mniej skuteczny, ponieważ nie jest trwały i grozi szybkim nawrotem choroby. Przez kolejne nakłucia można też przeoczyć nowotwór jądra.
Do leczenia tej przypadłości predysponuje:
- Dokuczliwy ból,
- Niepłodność,
- Ryzyko wystąpienia powikłań,
- Kłopoty z dokładnym zbadaniem jądra,
- Niemożliwość odróżnienia wodniaka od przepukliny pachwinowej,
- Problem estetyczny z wyglądem.
Po operacji pacjent nie musi długo przebywać w szpitalu, ale po wyjściu z niego trzeba przestrzegać pewnych zasad. Przez kilka pierwszych tygodni po zabiegu ze względu na bolesność i obrzęk moszny nie jest wskazane uprawianie wysiłku fizycznego, za to noszenie obcisłej bielizny pozwoli na szybsze wchłonięcie się obrzęku. Po tygodniu od operacji powinno się zgłosić do chirurga, aby ten ocenił proces gojenia.
Czy wodniak jądra jest niebezpieczny?
Nieleczony wodniak jądra jest niebezpieczny i nie tylko może powodować problemy z chodzeniem i aktywnością fizyczną oraz wpływać na współżycie, ale przede wszystkim grozi bezpłodnością, a nawet zanikiem jądra. Powstanie tej torbieli może wynikać z przebiegu nowotworu jądra. W tym przypadku trzeba jak najszybciej poddać się operacji, by zatrzymać rozwój choroby i nie dopuścić do konsekwencji, np. niepłodności.
Wodniak jądra a płodność
Wodniak jądra powoduje osłabienie płodności – wynika to ze zmniejszenia całkowitej liczby plemników i odsetka plemników o prawidłowej ruchomości. Występują również zaburzenia termoregulacji jąder, co na dłuższą metę wpływa na płodność.
Czy wodniak jądra może się wchłonąć?
W większości przypadków u dzieci wodniak jądra wchłania się samoistnie, operację przeprowadza się zaś tylko gdy nie zniknie on sam do drugiego roku życia dziecka. Nabyty wodniak jądra u dorosłych nie zniknie jednak sam, a nawet ma często tendencję do powiększania się.
Bibliografia:
- https://www.med.torun.pl/wp-content/uploads/2023/07/8-SSM-MED-521-Swiadoma-zgoda-Hydrocelektomia.pdf (dostęp dn. 29.03.2024 r.)
- https://www.profnatali.it/uploadedfiles/o_1aupaeb471ku9qj1ov21ggpi4ne.pdf (dostęp dn. 29.03.2024 r.)
dr Bartek Kulczyński Dyplomowany Dietetyk, absolwent Wydziału Nauk o Żywności i Żywieniu
NowaFarmacja.pl
Od 2018 roku wykładowca na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Aktualnie prowadzi największy kanał YouTube w Polsce o zdrowiu "dr Bartek Kulczyński". Jako dietetyk z wykształcenia, specjalizuje się w dietoterapii chorób sercowo-naczyniowych – miażdżycy, podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi i nadciśnienia tętniczego krwi. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych o zasięgu krajowym i zagranicznym. Swoją wiedzę aktualizuje i poszerza poprzez uczestnictwo w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych. Przez wiele lat był członkiem Polskiego Towarzystwa Dietetyków, Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych i Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą. Prywatnie pasjonat wypraw rowerowych i spływów kajakowych. Na blogu Apteki Nowa Farmacja dzieli się zgromadzoną przez siebie wiedzą pisząc artykuły na temat m.in. odpowiedniego żywienia.