Ropień okołomigdałkowy: wszystko, co powinieneś wiedzieć o tym zakażeniu gardła

Spis Treści

Co to jest ropień okołomigdałkowy?

Ropień okołomigdałkowy jest groźnym powikłaniem anginy paciorkowcowej. W takim ropniu gromadzi się treść ropna i jest on zlokalizowany pomiędzy torebką otaczającą migdałek podniebienny a ścianą gardła. Istnieje kilka rodzajów tej przypadłości. Najczęściej występuje ropień przednio – górny. Wówczas u osoby chorej powstaje uwypuklenie pomiędzy podniebieniem miękkim a łukiem przednim. Znacznie rzadziej występuje ropień tylno – górny, kiedy to migdałek zostaje wypchnięty do przodu i w dół. 

Diagnoza ropnia okołomigdałkowego odbywa się za pomocą badania klinicznego. Właściwe dobranie antybiotyku wymaga przeprowadzenia nakłucia i pobrania wydzieliny na posiew. Kiedy przypadek jest szczególnie wymagający, można również wykonać USG szyi i tomografię komputerową. Najczęściej ropień okołomigdałkowy występuje po jednej stronie, obustronne ropnie przydarzają się zdecydowanie rzadziej.  

Ropień okołomigdałkowy – przyczyny i objawy

Ropień okołomigdałkowy wywoływany może być przez nieleczenie anginy lub nieprawidłowe leczenie anginy wywoływanej paciorkowcami beta-hemolizującymi grupy A. Przypadłość wywołać może ostry stan zapalny, który powoduje gronkowiec złocisty. Przyczyną choroby mogą być również gruczoły ślinowe, jeśli u chorego wcześniej nie wystąpił żaden stan zakaźny.

Objawy ropnia na migdale bardzo przypominają objawy anginy. Pierwszym symptomem jest nasilający się ból gardła. Charakterystyczne w przypadku tej choroby jest owrzodzenie, bez trudu zauważalne na zaczerwienionej i obrzękniętej błonie śluzowej w okolicy migdałków. Do najbardziej charakterystycznych objawów należą: 

• narastający ból gardła, zazwyczaj jednostronny,
• niesymetryczny obrzęk gardła i języczka,
• zaczerwienienie gardła spowodowane przekrwieniem błon śluzowych,
• powiększenie węzłów chłonnych, najczęściej z jednej strony,
• dysfagia – zaburzenie połykania,
• gorączka,
• otalgia – ból ucha,
• szczękościsk,
• ból głowy,
• halitoza – cuchnący oddech,
• ślinotok,
• poczucie zmęczenia i rozbicia,
• mowa gardłowa.

Wraz z rozwojem choroby osoba chora ma coraz większe problemy podczas połykania i mówienia. Zaczyna ona mówić nosowo i zmienia się jej barwa głosu, od strony chorego migdałka pojawia się promieniujący ból. Coraz większe rozmiary ropnia sprawiają problemy z oddychaniem, mimo że nie jest on głęboko położony. 

Ropień okołomigdałkowy a angina

Najczęściej powodem pojawienia się tej przypadłości jest angina paciorkowcowa – ropień okołomigdałkowy jest powikłaniem nieleczenia lub nieprawidłowego leczenia anginy. Wywołują ją paciorkowce beta-hemolizujące grupy A. Częstotliwość pojawiania się ropni okołomigdałkowych zmniejszyła się wraz ze wzrostem rozpoznawalności anginy i jej prawidłowego leczenia antybiotykami. Kluczowym aspektem profilaktyki tego ropnia jest natomiast jak najszybsze rozpoczęcie leczenia w przypadku wystąpienia anginy bakteryjnej bądź paciorkowcowej. 

Ropień okołomigdałkowy bez gorączki

Wysoka gorączka, przekraczająca 38 ℃, to jeden z najbardziej charakterystycznych objawów ropnia na migdale. Jest to jednocześnie oznaka, że należy niezwłocznie udać się do lekarza. Podwyższona temperatura zwykle towarzyszy temu powikłaniu po anginie. Zwłaszcza dzieci w tym stanie mogą nie chcieć przyjmować płynów, co grozi odwodnieniem. 

Ropień okołomigdałkowy u dziecka

Badaniem i diagnozą ropnia u dzieci zajmuje się otolaryngolog dziecięcy. Wizyta u niego w przypadku zauważenia objawów jest konieczna, gdyż nieleczony ropień u dziecka grozi nawet sepsą. Dostępne są dwa kierunki leczenia. Pierwszym jest metoda chirurgiczna – lekarz w miejscu największego uwypuklenia ropnia wykonuje punkcję, nacina zbiornik z ropą i rozpoczyna drenaż. Ukojenie jest natychmiastowe, a zabieg u dzieci wykonuje się w krótkim znieczuleniu ogólnym. Aby zapobiec pojawianiu się ropnia, można usunąć migdałki podniebienne, zwłaszcza u dzieci w wieku 8 – 10 lat. Powtarzające się nacieki ropne i ropnie to wskazania do usunięcia migdałków. 
Druga z metod to antybiotykoterapia. Aby działanie było szybsze, leki stosuje się dożylnie. Przy leczeniu nacieku ta metoda zachowawcza przynosi co prawda dobre efekty, ale już antybiotyk na ropień okołomigdałkowy w przypadku rozwiniętego ropnia to za mało. Na szczęście wśród dzieci przypadłość ta występuje stosunkowo rzadko w porównaniu do innych grup wiekowych. 

Domowe sposoby na ropień okołomigdałkowy

Kiedy występuje ropień okołomigdałkowy, domowe sposoby nie zawsze okazują się najbardziej skuteczne i wskazana jest wizyta u lekarza. Już po zabiegu, w którym nacinane jest miejsce chorobowe, koniecznie trzeba w domowych warunkach stosować się do zaleceń lekarza. W przeciwnym wypadku podrażnienia nie stają się łagodniejsze, a rany goją się znacznie wolniej. 
Domowe sposoby obejmują wobec tego przede wszystkim rezygnację z gorących posiłków, picia alkoholu i palenia papierosów. Powinno się także stosować zimne okłady na szyję i korzystać z zaleconej antybiotykoterapii. Zalecane jest płukanie gardła szałwią albo naparem rumiankowym.

Jak leczyć ropień okołomigdałkowy? 

Najczęściej ropień okołomigdałkowy jest umiejscowiony pomiędzy torebką migdałka a powięziami mięśni bocznej ściany gardła. Dzięki temu można go bez problemu nakłuć i naciąć, choć zdarza się, że przez umiejscowienie ropnia, konieczne jest usunięcie migdałków podniebiennych. W przypadku osób dorosłych zabieg drenażu przeprowadza się w znieczuleniu miejscowym. Po podaniu znieczulenia następuje nakłucie igłą i jeśli w strzykawce pojawiła się treść ropna, wówczas poprawnie zlokalizowano ropień. 

Przy nacięciu ropnia skalpelem może nastąpić spłynięcie ropy do gardła, ale ulga jest natychmiastowa. Przez kilka kolejnych dni pacjent powinien pojawiać się u lekarza na kontroli, by sprawdzić, czy wycięty otwór nie stał się zbyt wąski i ewentualnie lekko go poszerzyć. Po takim zabiegu konieczne jest stosowanie antybiotyków: penicyliny w formie zastrzyku, amoksycyliny z kwasem klawulonowym albo klindamycyny. 

Czy ropień okołomigdałkowy jest groźny?

Nieleczenie ropniaka w gardle grozi następującymi konsekwencjami:

• Ropień zęba, 
• Ropne zapalenie ślinianki przyusznej, 
• Ropowica przestrzeni przygardłowej lub szyi, 
• Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, 
• Zakrzepowe zapalenie żyły szyjnej wewnętrznej, 
• Zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej. 

Czy ropień okołomigdałkowy jest zakaźny?

Ropień na migdale powstaje m.in. poprzez zakażenia. Wywołują go mikroorganizmy, np. bakterie beztlenowe, a w szczególności następujące drobnoustroje:

• Straphylococcus aureus – bakteria charakteryzująca się wysoką chorobotwórczością. Gronkowiec złocisty może kolonizować skórę, przedsionek nosa i okolice odbytu. Zakażenie tą bakterią grozi sepsą, zapaleniem płuc i zakażeniem skóry. Gronkowcem złocistym można się zakazić na dwa sposoby: szpitalny i pozaszpitalny, do którego najczęściej dochodzi wśród osób, które brały udział w zabiegach chirurgicznych,
• Haemophilus influenzae – pałeczka Gram-ujemna, znajdująca się głównie w gardle i nosie. Jej nosicielem jest aż ¾ zdrowej populacji, a sama obecność nie oznacza rozwoju schorzenia.
• Streptococcus pyogenes – bakteria wywołująca ropne zapalenie gardła. Paciorkowcem zarazić się można drogą kropelkową, a ryzyko zakażenia wzrasta wraz z nawiązaniem kontaktu z nosicielem. Na zakażenie najbardziej narażone są osoby niedbające odpowiednio o higienę. Kluczowe w profilaktyce jest mycie rąk albo owoców i warzyw przed spożyciem.
• Wirus Epsteina i Barra – mononukleoza zakaźna jest jednym z powodów występowania ropnia na migdale. Objawy tej choroby to wysoka gorączka, powiększenie węzłów chłonnych wraz z gorączką i angina. Można się zakazić tym wirusem poprzez kontakt z osobą chorą albo w trakcie rekonwalescencji po mononukleozie zakaźnej. 

Ropień okołomigdałkowy – powikłania

Powikłania ropnia na migdale pojawiają się bardzo rzadko, ale są groźne. Ropień znacznych rozmiarów może poskutkować blokadą dróg oddechowych i trudnościami z oddychaniem, jest też potencjalną przyczyną poważnych infekcji bakteryjnych tkanek szyi, żuchwy i klatki piersiowej, np. zapalenia wsierdzia oraz sepsy. Kiedy ropień okołomigdałkowy sam pękł, jego treść mogła stać się powodem zapalenia płuc. 

Bibliografia:

1. Wasilewska A. i wsp.: Analiza kliniczna pacjentów z ropniem okołomigdałkowym w materiale Kliniki Otolaryngologii Dziecięcej WUM w 2016 roku. Nowa Pediatr 2017; 21(1): 3-8.
2. Zagólski O. i wsp.: Flora bakteryjna ropni okołomigdałkowych. Przegląd Lekarski 2007; 64, 9.
3. https://www.mp.pl/otolaryngologia/laryngologia-w-poz/129689,ropien-okolomigdalkowy (dostęp dn. 25.04.2024 r.)
4. https://podyplomie.pl/system/products/sample_pdfs/000/007/457/original/choroby_laryngologiczne_u_dzieci.pdf (dostęp dn. 25.04.2024 r.)

dr Bartek Kulczyński  Dyplomowany Dietetyk, absolwent Wydziału Nauk o Żywności i Żywieniu

NowaFarmacja.pl

Od 2018 roku wykładowca na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Aktualnie prowadzi największy kanał YouTube w Polsce o zdrowiu "dr Bartek Kulczyński". Jako dietetyk z wykształcenia, specjalizuje się w dietoterapii chorób sercowo-naczyniowych – miażdżycy, podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi i nadciśnienia tętniczego krwi. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych o zasięgu krajowym i zagranicznym. Swoją wiedzę aktualizuje i poszerza poprzez uczestnictwo w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych. Przez wiele lat był członkiem Polskiego Towarzystwa Dietetyków, Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych i Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą. Prywatnie pasjonat wypraw rowerowych i spływów kajakowych. Na blogu Apteki Nowa Farmacja dzieli się zgromadzoną przez siebie wiedzą pisząc artykuły na temat m.in. odpowiedniego żywienia.

Dowiedz się więcej...