Omikron - jak wyleczymy ten wariant Covida?

Spis Treści

Omikron - co to jest?

Wariant koronawirusa SARS-CoV-2 zwany omikronem zaczął panować na świecie pod koniec 2021 roku. To mutacja, którą po raz pierwszy wykryto w Afryce Południowej w listopadzie tego roku, w Polsce zaś był już około miesiąc później. Gdy omikron się pojawił, szybko zasiał strach na całym świecie, a Światowa Organizacja Zdrowia uznała go oficjalnie za „wariant budzący obawę”. Na przestrzeni stycznia i lutego 2022 roku ten typ wirusa stanowił już powód większości zachorowań na COVID-19.

Wariant omikron w stosunku do oryginalnego wariantu koronawirusa z Wuhan, wywołującego COVID-19, cechuje się około 60 różnymi mutacjami. W skrócie można powiedzieć, że aż około 60 elementów pojedynczego wirusa SARS-CoV-2 jest inne w wariancie omikron, niż w tym pierwszym wirusie z Chin. Ponad połowa tych mutacji dotyczy budowy białkowej otoczki wirusa, tak zwanych „kolców” wirusa, czyli – prosto mówiąc – elementów pomagających wirusowi przyczepianie się do komórek żywiciela, a więc człowieka. Z uwagi na fakt, że to właśnie „kolce” najbardziej zmutowały w tym wariancie wirusa, to cechował się on większą transmisyjnością, niż poprzednie typy wirusa. Innymi słowy – dużo łatwiej się on przenosił, powodując wysoką falę zakażeń, nawet wśród populacji cechujących się wysokim stopniem zaszczepienia. Dodatkowo wykazano, że omikron nie tylko łatwiej się przenosił, ale też z mniejszą trudnością „umykał” ludzkiej odpowiedzi odpornościowej. Choć trzeba podkreślić, że częściej, niż poprzednie warianty wirusa, ten cechował się łagodniejszą objawowością, mniej ciężkim przebiegiem choroby, jaką wywołuje.

Objawy omikron

Z uwagi na fakt, że w organizmie człowieka stwierdzono wiele lokalizacji dla receptorów, z którymi łączy się wirus SARS-CoV-2, choroba przez niego wywołana wiąże się z wystąpieniem różnorodnych objawów. Najbardziej charakterystyczne z nich to:

• ból głowy (prawie 70% chorych),
• zmęczenie, osłabienie, zmęczenie (nieco ponad 60% chorych)
• zaburzenia węchu i odczuwania smaku (1 na 5 chorych),
• kaszel (u prawie połowy chorych)
• katar (ponad 70% chorych),
• gorączka (1 na 3 chorych),
• ból gardła (około 60% chorych),
• bóle mięśniowo-stawowe,
• wymioty i nudności,
• brak apetytu (1 na 5 chorych).

Jak wspomniano jednak, intensywność objawów dla omikrona jest mniejsza, niż w wariancie oryginalnym czy w wariancie delta. Jednocześnie natomiast zauważono więcej przypadków bezobjawowych. Oczywiście jednak na objawy omikrona wpływa wiele czynników, w tym wiek, choroby współistniejące, kwestia szczepienia czy też wcześniejszego przebycia choroby COVID-19.

Ile trwa omikron?

Inkubacja, czyli okres rozwoju wirusa w organizmie człowieka, dla innych typów trwała do 5 dni, zaś w przypadku omikrona spadła do około 3 dni. Przebieg choroby i jej długość są kwestią indywidualną, zależną od wielu czynników, jednak średnio jest to 6-10 dni. Na przykład w jednym badaniu stwierdzono, że po 6 dniach od wykonania testu na obecność koronawirusa po raz pierwszy (na początku odczuwania objawów choroby), ponowny test wskazał znów wynik pozytywny tylko u kilkunastu procent zakażonych.

Omikron – przebieg

Niezależnie od tego, z jakim wariantem wirusa SARS-CoV-2 mamy do czynienia, trzeba wiedzieć, że uwalnia się on w trakcie kichania czy kaszlu. W formie bioaerozolu, czyli drogą kropelkowo-powietrzną, dostaje się do dróg oddechowych osoby narażonej na kontakt z chorym. Zakazić można się też, mając kontakt z powierzchniami, z którymi niedawno styczność miała chora osoba.

Pierwsze stadium choroby często jest bezobjawowe lub cechuje się łagodnymi objawami, głównie kaszlem, zatkanym nosem, bólami głowy i gardła, zmęczeniem, gorączką, rzadziej nudnościami, dusznością, biegunką.

Drugie stadium omikrona cechuje się objawami łagodnego do umiarkowanego śródmiąższowego zapalenia płuc, z obniżoną saturacją tlenem (poniżej 94%), dodatkowo występują też objawy z pierwszego stadium choroby.

Trzecie stadium omikrona to już ciężka postać choroby, cechuje się niewydolnością oddechową z dusznościami, trudnościami z oddychaniem, saturacją poniżej 90%. Do tego dochodzą niestety objawy neurologiczne, zaburzenia widzenia, zwroty głowy, zaburzenia świadomości, drgawki. Zwiększa się ryzyko incydentów udaru, krwotoku śródmózgowego, zakrzepicy w mózgu. Częściej też dochodzi do zaburzeń pracy serca oraz do powikłań psychiatrycznych.

Stadium czwarte COVID-19 rozwija się u około 5% pacjentów i wiąże się z ostrą niewydolnością oddechową, nierzadko ze wstrząsem septycznym (sepsą) i zaburzeniami pracy wielu narządów.

Omikron – śmiertelność

Zacznijmy od przytoczenia faktu, że według badań śmiertelność z powodu wariantu omikron wirusa SARS-CoV-2 jest ogólnie niższa o nawet ponad 60%, niż w przypadku poprzednich wariantów wirusa. Jak to przekłada się na ogólną śmiertelność spowodowaną omikronem? Ustalono, że wśród osób hospitalizowanych, śmierć z powodu omikrona poniosło około 5%, w tym zdecydowana większość to osoby w podeszłym wieku i/lub mające choroby współistniejące.

Omikron - jak leczyć?

Leczenie omikrona zależy od stadia choroby i intensywności objawów. Podstawowe leczenie w pierwszym stadium zwykle nie obejmuje konieczności hospitalizacji i opiera się o takie preparaty, jak:

• Molnupirawir,
• Nirmatrelwir (rytonawir),
• Remdesiwir,
• Sotrowimab,
• Kasiriwimab (imdewimab).

Oczywiście nie jest tak, że stosowane są wszystkie wyżej wymienione leki – sposób leczenia dobierany jest indywidualnie do każdego pacjenta przez lekarza go prowadzącego. Ponadto, wspomagająco zaleca się stosowanie leków objawowych – przeciwgorączkowych, przeciwkaszlowych, a także heparyny czy budezonidu. Ważnym elementem leczenia jest też spoczynek, efektywny odpoczynek i co ciekawe – został on wpisany w oficjalne zalecenia dotyczące terapii COVID-19.  

Kolejne stadia choroby cechują się podobną terapią, lecz w większych dawkach i/lub z dołączeniem szerszej liczby działań wspomagających, w tym:

• Tlenoterapii,
• Nawodnienia dożylnego lub doustnego,
• Podania deksametazonu,

Powikłania po omikron

Na podstawie charakterystycznych cech stanu zdrowia pacjentów, którzy przeszli zakażenie wirusem SARS-CoV-2 wysnuto określenie „zespół pokowidowy”. Mowa tu o trwającym co najmniej miesiąc po ostrej fazie zakażenia zespole dolegliwości i zaburzeń funkcjonowania organów. Objawy zespołu pokowidowego zwykle ustępują po około 3 miesiącach od zakażenia. Zespół ten dotyczy 30-80% chorych na COVID-19. Najczęstszymi objawami zespołu pokowidowego są:

• Zmęczenie,
• Duszność,
• Kołatania serca,
• Zaburzenia węchu i smaku.

Dodatkowo mogą występować:

• Zmiany zapalne w płucach o charakterze przetrwałym,
• Bóle w klatce piersiowej,
• Arytmia,
• Lęk, depresja, problemy ze snem.

Istnieją też udokumentowane przypadki osób, które po 3-6 miesiącach od przejścia COVID-19 nadal cechowały się pewnymi powikłaniami. Najczęściej dotyczyły one nieprawidłowości w badaniach krwi, spadku wartości eGFR (wskaźnik mówiący o czynności nerek), podwyższenia wartości prób wątrobowych (co może wskazywać na uszkodzenie komórek wątroby), hiperglikemii (podwyższonego stężenia glukozy we krwi).

Ponadto stwierdzono, że większe ryzyko wystąpienia i dużej intensywności objawów zespołu pokowidowego dotyczy:

• osób, które musiały być hospitalizowane w fazie ostrej zakażenia, z uwagi na ich poważne objawy,
• u osób z chorobami współistniejącymi,
• u starszych ludzi, w podeszłym wieku,
• a także u kobiet (częściej, niż u mężczyzn).

Literatura:

1. https://informacje.pan.pl/informacje/materialy-dla-prasy/3504-stanowisko-27-omikron-zagraza-kazdemu-z-nas (dostęp dn. 30.12.2022 r.)
2. https://www.medexpress.pl/omikron-objawy-oraz-seroprotekcja-poszczepienna/83755 (dn. 30.12.2022 r.)
3. https://www.gov.pl/web/psse-radom/omikron---nowy-wariant-wirusa-sars-cov-2 (dostęp dn. 30.12.2022 r.)
4. Zalecenia postępowania w zakażeniach SARS-CoV-2 Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych, na dzień 23 lutego 2022 (https://ptmr.info.pl/wp-content/uploads/2022/03/REKOMENDACJE-pl-w-C19-2022-23-02-2022pl-1.pdf dostęp dn. 30.12.2022 r.)
5. Adjei S. i wsp.: Mortality Risk Among Patients Hospitalized Primarily for COVID-19 During the Omicron and Delta Variant Pandemic Periods — United States, April 2020–June 2022. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2022;71:1182–1189.
6. Lorenzo-Redondo R. i wsp.: Covid-19: is omicron less lethal than delta? BMJ 2022; 378:1806.