Nadgarstek w kłopotach: jak radzić sobie z zespołem cieśni nadgarstka?

Spis Treści

Co to jest zespół cieśni nadgarstka?

Zespołem cieśni nadgarstka określa się zespół objawów, które wynikają z ucisku na nerw pośrodkowy. Przebiega on w kanale nadgarstka. Objawy wywołane są uciskiem mechanicznym, stąd też zespół cieśni nadgarstka zaliczany jest do neuropatii uciskowych. Problem ten częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn.

Zespół cieśni nadgarstka często towarzyszy innym chorobom, jak:

• choroby reumatyczne,
• choroby zakaźne,
• choroby endokrynologiczne,
• choroby zawodowe i urazy,
• inne stany, jak ciąża (szczególnie 3. trymestr), obecność ganglionów, krwiaków, tłuszczaków, złamania kości, zapalenie kości i szpiku.

Zespół cieśni nadgarstka jest spowodowany wykonywaniem powtarzających się jednakowych ruchów palców i nadgarstka. Z tego względu często występuje u osób, których praca zawodowa wymusza takie właśnie ruchy. Dotyczy to m.in. osób, które wykonują drobne prace ręczne, grają na instrumentach, operują myszką komputera lub piszą na klawiaturze.

Zespół cieśni nadgarstka – objawy

W początkowym stadium zespołu cieśni nadgarstka pojawiają się takie objawy, jak mrowienie, drętwienie, uczucie „prądów” oraz dolegliwości bólowe. Objawy te występują w obrębie kciuka, palca wskazującego oraz połowy palca serdecznego. Lokalizacja dolegliwości związana jest z obszarami, które są zaopatrywane przez nerw pośrodkowy. Objawy mogą występować zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy. Jednak to właśnie w nocy dochodzi do ich nasilenia.

Wraz z progresem choroby dochodzi do nasilenia dolegliwości bólowych. Ból promieniuje w kierunku przedramienia. Nierzadko zdarza się, że w połączeniu z mrowieniem i drętwieniem dolegliwości te są na tyle uciążliwe, że powodują wybudzenia w nocy.

W bardziej zaawansowanym stadium zespołu cieśni nadgarstka pojawiają się dodatkowo następujące objawy:

• trudności z wykonywaniem precyzyjnych ruchów ręką,
• osłabienie chwytu,
• problem z zaciśnięciem dłoni w pięść,
• wrażenie opuchnięcia,
• trudności z odróżnieniem dotyku, ciepła i zimna.

Test na zespół cieśni nadgarstka

Do rozpoznania zespołu cieśni nadgarstka można wykorzystać kilka prostych testów. Są to:

• test Phalena – aby przeprowadzić ten test należy zgiąć maksymalnie dłoniowo nadgarstki i przybliżyć do siebie grzbietowe części dłoni. Pozycję tę należy utrzymać przez 1 – 2 minuty. Powoduje ona ucisk nerwu pośrodkowego. Stąd też wystąpienie takich objawów, jak mrowienie i drętwienie dłoniu, kciuka, palca wskazującego i środkowego może wskazywać na zespół cieśni nadgarstka.
  
• Odwrotny test Phalena – w odróżnieniu od poprzedniego testu, nadgarstki powinny być zgięte maksymalnie grzbietowo.
  
• Test Tinela – należy ułożyć rękę na równej powierzchni, a następnie opukiwać opuszkiem palca miejsce przebiegu nerwu pośrodkowego. Opukiwanie powinno być delikatne. Potwierdzeniem zespołu cieśni nadgarstka jest pojawienie się bólu, który może promieniować do końców palców.
  
• Test Durkana – polega na uciskaniu palcem wskazującym nadgarstka w miejscu, w którym przebiega nerw pośrodkowy. Ucisk ten powinien trwać ok. 1 minuty. U osób z zespołem cieśni nadgarstka pojawia się drętwienie i mrowienie palców.

Zespół cieśni nadgarstka – kogo dotyka ta choroba zawodowa?

Zespół cieśni nadgarstka został zakwalifikowany jako choroba zawodowa. Dotyka ona przede wszystkim osób, które w swojej pracy zawodowej wykonują wielokrotnie powtarzane ruchy dłonią z dużą częstotliwością przez dłuższy czas. Dotyczy to zawodów, które wymuszają powtarzanie takich ruchów, jak zginanie dłoniowe i grzbietowe nadgarstka, zginanie promieniowe i łokciowe nadgarstka, skręt nadgarstka, wykonywanie tzw. chwytu pęsetowego, stosowanie dużej siły nacisku dłoni na narzędzie pracy. Zespół cieśni nadgarstka może być również związany ze stałym narażeniem nadgarstka na drgania. Innym czynnikiem jest ekspozycja na niskie temperatury. Zespół cieśni nadgarstka jako choroba zawodowa może więc występować u przedstawicieli takich profesji, jak m.in.  muzycy, programiści, sekretarki, rzeźnicy, budowlańcy, pracownicy fabryk, czy fryzjerzy.

Zespół cieśni nadgarstka – na jakie stopnie możemy go podzielić?

Wyróżnia się pięć stopni zespołu cieśni nadgarstka:

• stopień 1 – minimalny, w badaniu ENG obserwuje się zmiany jedynie we włóknach czuciowych,
• stopień 2 – łagodny, w badaniu ENG obserwowane są zmiany we włóknach czuciowych, a ich funkcja jest uszkodzona,
• stopień 3 – umiarkowany, zmiany obecne są zarówno we włóknach czuciowych, jak i włóknach nerwowych odpowiadających za unerwienie mięśni,
• stopień 4 – ciężki, we włóknach czuciowych występują zaawansowane zmiany, a zmiany we włóknach unerwiających mięśnie narastają,
• stopień 5 – ekstremalnie ciężki, ze względu na zaawansowane zmiany w nerwie pośrodkowym podczas badania ENG nie obserwuje się przewodzenia prądu przez nerw.

Zespół cieśni nadgarstka w ciąży

Na wystąpienie zespołu cieśni nadgarstka narażone są również kobiety w ciąży oraz w okresie połogu. Ma to związek przede wszystkim ze zmianami zachodzącymi w tym okresie w organizmie kobiety. Hormony, których stężenie wzrasta w okresie ciąży przyczyniają się do zwiększonej tendencji do obrzęków (spowodowanych zatrzymaniem płynów w organizmie) i równocześnie rozluźnienia więzadeł. To z kolei prowadzi do ucisku w kanale nadgarstka i w konsekwencji do występowania typowych dla zespołu cieśni nadgarstka objawów.

Zespół cieśni nadgarstka – do jakiego lekarza się zgłosić?

Jeżeli występujące u Ciebie objawy mogą wskazywać na zespół cieśni nadgarstka powinieneś zgłosić się do lekarza ortopedy.

Zespół cieśni nadgarstka – jakie operacje i zabiegi mogą pomóc?

W przypadku łagodnych i umiarkowanych objawów zespołu cieśni nadgarstka stosuje się leczenie zachowawcze. Obejmuje ono fizjoterapię, wstrzyknięcia glikokortykosteroidów, stosowanie ortez na nadgarstek, wykorzystanie ultradźwięków. U większości pacjentów metody te prowadzą do znacznej poprawy w ciągu 2 – 6 tygodni. Jeśli jednak okażą się one nieskuteczne, zalecane jest leczenie operacyjne, którego celem jest usunięcie przyczyny ucisku wywieranego na nerw pośrodkowy. Podczas operacji lekarz przecina więzadło nadgarstka.

Jaka orteza na  zespół cieśni nadgarstka?

Jedną z metod leczenia zachowawczego zespołu cieśni nadgarstka jest stosowanie ortezy na nadgarstek. Wykorzystuje się je w celu stabilizacji nadgarstka w takiej pozycji, która ma zapobiegać uciskowi na nerw pośrodkowy, a tym samym prowadzi do zredukowania dolegliwości związanych z tą chorobą. Orteza na nadgarstek powoduje również ucisk, który usprawnia krążenie oraz wpływa na poprawę czucia głębokiego. To z kolei przyczynia się do szybszej regeneracji nerwu i zmniejszenia obrzęku. W zespole cieśni nadgarstka najlepiej sprawdzi się orteza miękka (elastyczna). Zapewni ona stabilizację stawu przy jednoczesnym zachowaniu jego ruchomości na tyle, aby możliwe było wykonywanie codziennych czynności, czy też pracy zawodowej.

Rehabilitacja i ćwiczenia na  zespół cieśni nadgarstka

Rehabilitacja przy zespole cieśni nadgarstka obejmuje odciążenie chorego stawu, stosowanie ortezy, wykonywanie ćwiczeń rozciągających i wzmacniających oraz terapię manualną. Ćwiczenia na zespół cieśni nadgarstka warto wykonywać również w domu. Przykładowe ćwiczenia to:

• uginanie i prostowanie ramion z grzbietowym zgięciem nadgarstków,
• ułożenie złożonych dłoni jak do modlitwy i przesuwanie ich w prawo i w lewo,
• wykonywanie ruchów jak podczas rzucania piłeczki tenisowej sposobem dolnym,
• wykonywanie ruchów jak podczas puszczania jojo.

Zespół cieśni nadgarstka – leki przeciwzapalne bez recepty

W sytuacji, gdy dolegliwości bólowe przy zespole cieśni nadgarstka mają duże nasilenie, można wykorzystać leki przeciwzapalne bez recepty. W tym celu stosuje się leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Należą do nich m.in. ibuprofen, diklofenak, naproksen, ketoprofen. Pamiętaj jednak, że leki te dają chwilową ulgę, a ich stosowanie nie powinno opóźnić zgłoszenia się do lekarza.

Zespół cieśni nadgarstka – kiedy przysługuje odszkodowanie z ZUS?

Odszkodowanie z ZUS może przysługiwać osobom, u których konieczne było przeprowadzenie operacji na zespół cieśni nadgarstka. Dotyczy to sytuacji, gdy choroba rozwinęła się wskutek wykonywania czynności zawodowych.

Zespół cieśni nadgarstka – jaki to poziom uszczerbku na zdrowiu?

Stopień uszczerbku na zdrowiu ustalany jest przez komisję lekarską po zakończeniu leczenia i rehabilitacji. Do jego ustalenia wykorzystuje się tabele norm procentowych, które zawierają opisy uszkodzenia poszczególnych części ciała i narządów oraz uszeregowanie stopnia ich uszkodzenia. Podczas ustalania stopnia uszczerbku na zdrowiu komisja lekarska analizuje stan zdrowia osoby ubezpieczonej oraz jej dokumentację medyczną.

Zespół cieśni nadgarstka – jak wygodnie spać?

Aby zminimalizować objawy towarzyszące zespołowi cieśni nadgarstka, warto zadbać w nocy o odpowiednią pozycję podczas snu. Staraj się unikać spania na ręce lub z rękoma pod poduszką. Pamiętaj, aby zakładać ortezę na nadgarstek również w nocy. Warty rozważenia jest też zakup poduszki ortopedycznej, dzięki czemu głowa i szyja będą miały zapewnione odpowiednie podparcie.

Bibliografia:

1. Ciechanowska K., Łukowicz M. Carpal Tunnel Syndrome – etiology and diagnostics. Journal of Education, Health and Sport 2017, 7(4): 622–638
2. Chaitow L. Metody terapii manualnej wleczeniu dysfunkcji powięziowych Edra Urban&Partner, Wrocław 2015
3. Wiercińska M. Zespół cieśni nadgarstka – objawy i leczenie. Portal mp.pl