Spis Treści
Co to jest psychobiotyk?
Organizm ludzki zasiedlają ogromne ilości drobnoustrojów. Szacuje się, że liczba ich komórek odpowiada liczbie komórek ludzkiego organizmu w stosunku 1,3:1. Odgrywają one ogromne znaczenie w utrzymaniu zdrowia człowieka. Mikrobiota jelitowa pełni ważną rolę w procesach odpornościowych organizmu. Polega ona na konkurowaniu o miejsce bytowania z drobnoustrojami chorobotwórczymi oraz wytwarzaniu bakteriocyn, czyli toksyn bakteryjnych hamujących wzrost blisko spokrewnionych gatunków drobnoustrojów. Mikrobiota jelitowa pełni również rolę metaboliczną. Odpowiada za rozkład niestrawionych resztek pokarmowych oraz syntezę witaminy K, oraz witamin z grupy B. Ponadto spełnia rolę troficzną, która polega na ochronie i zachowaniu ciągłości nabłonka jelit poprzez pobudzanie tworzenia mucyny, wchodzącej w skład warstwy śluzowej nabłonka jelit. Warstwa ta spełnia funkcję ochronną przed wnikaniem toksyn i mikroorganizmów patogennych.
Kluczowe znaczenie dla zdrowia ma zachowanie równowagi mikrobioty jelitowej, czyli zbioru wszystkich drobnoustrojów bytujących w przewodzie pokarmowym. Niestety, z różnych przyczyn, takich jak stosowanie antybiotyków, czy niewłaściwa dieta, dochodzi do zachwiania tej równowagi. Może to skutkować wystąpieniem problemów zdrowotnych. Wówczas dobrym rozwiązaniem może okazać się stosowanie probiotyków, czyli żywych mikroorganizmów, które podawane w odpowiednich ilościach wywierają korzystny wpływ na zdrowie człowieka.
W ostatnich latach nieustannie rośnie zainteresowanie na temat wpływu probiotyków na zdrowie człowieka. Przeprowadzanych jest wiele badań i wciąż odkrywane są nowe możliwości wspierania prawidłowego funkcjonowania organizmu przy wykorzystaniu probiotyków. Stosunkowo nowym, bo sformułowanym w 2013 roku, pojęciem są psychobiotyki. Określa się tak bakterie probiotyczne, które spożywane w odpowiednich ilościach mają pozytywny wpływ na oś mózgowo-jelitową. Okazuje się bowiem, że bakterie jelitowe uczestniczą w przekazywaniu informacji z przewodu pokarmowego do mózgu. Psychobiotyki wpływają na oś mózgowo-jelitową drogą:
- nerwową poprzez udział w syntezie neuroprzekaźników (acetylocholiny, serotoniny, kwasu γ-aminomasłowego (GABA), melatoniny, histaminy,
- dokrewną poprzez regulowanie poziomu kortyzolu,
- immunologiczną poprzez stymulację syntezy cytokin przeciwzapalnych.
Jedną z podstawowych funkcji mikrobioty jelitowej jest funkcja troficzna. W wyniku obecności patogennych drobnoustrojów, nieprawidłowej diety, nadmiernego wysiłku fizycznego, zażywania niektórych leków (np. antybiotyków, inhibitorów pompy protonowej, niesteroidowych leków przeciwzapalnych), bądź też podwyższonego poziomu kortyzolu wskutek przewlekłego stresu może dochodzić do zachwiania równowagi mikrobioty jelitowej, czyli dysbiozy. Skutkuje to zaburzeniem ciągłości bariery jelitowej. Badania wykazały, że stan ten może wiązać się z występowaniem chorób układu nerwowego, takich jak zaburzenia lękowe, depresja, choroby neurodegeneracyjne. Stąd też psychobiotyki mogą stanowić cenny element wspomagający terapię tych chorób. Psychobiotyki wpływają pozytywnie na nastrój, zmniejszają lęk, poprawiają zdolności poznawcze, jak również łagodzą objawy ze strony przewodu pokarmowego pojawiające się na skutek stresu.
Psychobiotyk dla dzieci
Psychobiotyki mogą być stosowane u dzieci. Istotne jest dobranie odpowiedniej postaci preparatu do wieku dziecka. Dzieci od 6. roku życia zwykle potrafią już połykać kapsułki, dlatego też preparaty w takiej formie będą dla nich odpowiednie. Niektóre preparaty w kapsułkach mogą być stosowane również u młodszych dzieci. Należy wówczas otworzyć kapsułkę i rozpuścić jej zawartość w niewielkiej ilości płynu. Przed zastosowaniem sprawdź, czy producent zapewnia, że taka forma podania preparatu nie wpływa negatywnie na jego właściwości. Dla młodszych dzieci przeznaczone są również preparaty w formie kropli.
Psychobiotyk – skład
Do psychobiotyków zalicza się następujące szczepy bakterii:
- Bifidobacterium longum
- Lactobacillus helveticus
- Bifidobacterium infantis
- Lactobacillus rhamnosus
- Lactobacillus reuteri
- Lactobacillus acidophillus.
Psychobiotyk – jak długo stosować?
Pozytywny wpływ psychobiotyków na zdrowie nie jest odczuwany od razu. Konieczne jest regularne przyjmowanie preparatu. W badaniach wykazano, że zauważalną poprawę w stanie zdrowia uzyskuje się po 30 dniach przyjmowania psychobiotyków. Efekt ich stosowania utrzymuje się nawet do roku.
Najlepszy psychobiotyk
Pierwszymi szczepami bakterii probiotycznych przebadanych pod kątem wpływu na układ nerwowy były Lactobacillus helveticus Rossell-52 oraz Bifidobacterium longum Rosell-175. To właśnie te szczepy są najlepiej przebadane i zaleca się ich stosowanie jako leczenie wspomagające w łagodzeniu objawów ze strony przewodu pokarmowego wywołanych stresem, łagodzeniu lęku oraz zaburzeniach równowagi emocjonalnej.
Psychobiotyk – skutki uboczne
Stosowanie psychobiotyków nie powoduje występowania poważnych skutków ubocznych. Jeśli wystąpią, zwykle są spowodowane nadwrażliwością i mogą objawiać się w postaci wysypek skórnych lub biegunki.
Sprawdź też: Jakie probiotyki wybrać przy AZS?
Bibliografia:
1. Staniak N. Psychobiotyki w rekomendacji farmaceuty. Aptekarz Polski 2018, 146(124e): 10-21
2. Jurek J. Psychobiotyki w praktyce klinicznej. Medycyna Po Dyplomie 2023
mgr farm. Patrycja Jakimik Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.
NowaFarmacja.pl
Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Uczestniczy w licznych szkoleniach z zakresu opieki farmaceutycznej. Na co dzień pracuje jako farmaceuta w aptece, gdzie z pasją i zaangażowaniem dzieli się swoją wiedzą z pacjentami.