Koronarografia – czy jest bezpieczna, skutki uboczne, powikłania i opieka po zabiegu

Spis Treści

Czy koronarografia jest bezpieczna?

Koronarografia uznawana jest za badanie stosunkowo bezpieczne. Należy jednak pamiętać, że należy ona do badań inwazyjnych. Oznacza to, że istnieje ryzyko wystąpienia poważnych powikłań na skutek jej przeprowadzenia. Warto podkreślić, że poważne powikłania występują rzadko. Największym ryzykiem ich wystąpienia obarczone są osoby w podeszłym wieku oraz chorujące na choroby przewlekłe takie jak cukrzyca, przewlekła choroba nerek, czy niewydolność serca. Niemniej jednak koronarografia stanowi bardzo ważne badanie diagnostyczne, które pozwala na szczegółową ocenę budowy oraz drożności tętnic doprowadzających krew do serca.

Przeprowadzenie badania umożliwia postawienie diagnozy, jak również podjęcie decyzji o najbardziej skutecznym i bezpiecznym leczeniu pacjenta. Przed skierowaniem pacjenta na badanie, lekarz każdorazowo ocenia stosunek korzyści z jego przeprowadzenia do ryzyka związanego z ewentualnymi powikłaniami. Kwalifikacja pacjenta do badania zawsze ma silne uzasadnienie.

O tym jak istotnie znaczące korzyści można osiągnąć przeprowadzając badanie koronarografii świadczy również fakt, że jedynym bezwzględnym przeciwwskazaniem do jej przeprowadzenia jest brak zgody pacjenta. Pozostałe przeciwwskazania, jak np. niewydolność nerek, obrzęk płuc, ciężka anemia, zapalenie wsierdzia traktowane są jako względne przeciwwskazania.

Skutki uboczne koronarografii

Koronarografia to badanie inwazyjne, dlatego też możliwe jest wystąpienie pewnych powikłań po jej przeprowadzeniu. Nie są one jednak częste i zwykle nie występują częściej niż u 3 – 5 na 1000 osób. Po badaniu mogą wystąpić:

•    ból, zaczerwienienie, siniak w miejscu wprowadzenia cewnika naczyniowego,
•    niekiedy możliwe jest powstanie stanu zapalnego, większego krwiaka lub tętniaka rzekomego – aby zapobiec tym powikłaniom po usunięciu cewnika na kilka godzin zakłada się opatrunek uciskowy,
•    ostre niedokrwienie kończyny,
•    zaburzenia rytmu serca,
•    zawał serca,
•    uszkodzenie tętnicy,
•    udar mózgu,
•    uszkodzenie nerek,
•    reakcja alergiczna po podaniu środka kontrastowego, w tym wstrząs anafilaktyczny,
•    silne krwawienie i wtórna anemia na skutek utraty krwi.

Koronarografia – śmiertelność

Chociaż powikłania po koronarografii nie występują często, to jednak niekiedy mogą być one bardzo dotkliwe. Najpoważniejszym powikłaniem, jakie może wystąpić po koronarografii, jest zgon. Ryzyko śmierci związane z tym badaniem wynosi 0,14%. Dla porównania, miejscowe powikłania naczyniowe takie, jak krwiak, perforacja tętnicy, tętniak rzekomy, przetoka tętniczo-żylna występują u 0,57% pacjentów. Z kolei takie powikłania, jak zawał serca, czy niedokrwienie mózgu pojawiają się u 0,07% pacjentów, u których przeprowadzana jest koronarografia.

Opieka po koronarografii

Koronarografia wymaga nie tylko odpowiedniego przygotowania przed wykonaniem procedury, ale również właściwego postępowania w okresie po przeprowadzeniu badania. Odpowiednie postępowanie może zapobiec niektórym powikłaniom. Bezpośrednio po przeprowadzeniu badania, pacjent zostaje przewieziony na salę na oddziale kardiologii.

Czas, jaki pacjent będzie musiał pozostać w szpitalu zależy od stanu pacjenta i jest ustalany przez lekarza. Jeżeli wkłucie było przeprowadzane przez nadgarstek, pacjent może być przewieziony na salę w pozycji siedzącej. Ważne jest jednak wówczas, aby górna kończyna pozostawała w pozycji wyprostowanej przez minimum 2 godziny po badaniu. Na tętnicy promieniowej zostanie założony opatrunek uciskowy, który powinien być pozostawiony na 3 – 4 godziny. W tym czasie konieczna jest stała kontrola palców dłoni oraz podjęcie odpowiednich działań, gdy pojawią się takie objawy jak zaburzenia czucia, ruchomości, czy też zasinienie.

W przypadku, gdy dostęp naczyniowy uzyskano poprzez wkłucie w pachwinie, pacjent przewożony jest na salę w pozycji leżącej i powinien w niej pozostać do czasu zdjęcia ucisku, a więc 3 – 4 godziny. Do czasu usunięcia ucisku nie można także zginać kończyny. Po badaniu pacjent jest monitorowany pod kątem wystąpienia ewentualnej bolesności, ograniczenia ruchomości, czucia, ocieplenia i zasinienie kończyny oraz krwotoku.

Jeżeli istnieje taka potrzeba, podawane są leki przeciwbólowe. Po zdjęciu ucisku, w miejscu wkłucia zakładany jest jałowy opatrunek. Ważne jest, aby obserwować, czy w miejscu tym nie pojawia się krwawienie. W przypadku jego wystąpienia, należy zgłosić ten fakt personelowi szpitala.

Po koronarografii bardzo ważne jest również wypicie dużej ilości wody (ok. 1,5 litra), aby przyspieszyć usuwanie z organizmu środka kontrastowego podanego w trakcie badania. Gdy pojawią się niepokojące objawy po opuszczeniu szpitala, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.

Sprawdź też: Jakie są choroby układu krążenia?

Czy po koronarografii można pić alkohol?

Koronarografia należy do zaawansowanej diagnostyki chorób kardiologicznych. Decyzja o jej przeprowadzeniu musi być dobrze przemyślana i uzasadniona. Badanie to wykonywane jest u osób z poważnymi zaburzeniami kardiologicznymi. Osoby cierpiące na choroby układu sercowo-krążeniowego powinny pamiętać o tym, że spożywanie alkoholu zdecydowanie nie służy ich zdrowiu, a wręcz ma na nie wysoce negatywny wpływ.

Alkohol należy do produktów o wysokiej kaloryczności, przy czym nie ma żadnych wartości odżywczych. Spożywany w nadmiernych ilościach przyczynia się do wzrostu masy ciała, co skutkuje nadwagą, a w późniejszym etapie otyłością. Alkohol przyczynia się również do podwyższenia ciśnienia krwi oraz poziomu cholesterolu. Pamiętaj również, że alkohol może wchodzić w niebezpieczne interakcje z zażywanymi lekami. Niemniej jednak sama koronarografia nie stanowi przeciwwskazania do spożywania alkoholu w rozsądnych ilościach, a więc nie więcej niż 10 g alkoholu etylowego dla kobiet i 20 g alkoholu etylowego dla mężczyzn dziennie.

Pamiętaj jednak, że nie jest ustalony dokładny czas, jaki musi upłynąć od badania, po jakim spożywanie alkoholu jest bezpieczne. Dlatego też wszelkie pytania i wątpliwości powinieneś omówić z lekarzem prowadzącym, który zna i monitoruje Twój stan zdrowia.

Piśmiennictwo:

1. Ludwikowska K. Angiografia wieńcowa (Koronarografia) Portal mp.pl
2. Kubica J., Gil R., Pieniążek P. Wytyczne dotyczące koronarografii. Kardiologia Polska 2005; 63(5):  491-500
3. Krawczyk J., Jaśkiewicz J. Jakość życia pacjentów po koronarografii w: Goździalska A., Jaśkiewicz (red.) J. Troska o zdrowie w aspekcie społecznym. Oficyna Wydawnicza AFM, Kraków 2005, str. 97-109
4. Kotłowski Ł., Kochman J. Opieka nad pacjentem po przeskórnej interwencji wieńcowej – perspektywa opieki ambulatoryjnej – co warto wiedzieć? Kardiologia po Dyplomie 2011; 10(4): 86-93