Sprawność organizmu zmniejsza się wraz z upływem lat oraz pod wpływem toczącego się w organizmie procesu chorobowego. Schorzenia o charakterze przewlekłym wymagają często od pacjenta dłuższego okresu unieruchomienia w postaci leżenia w łóżku. Opieka nad chorym leżącym powinna być dostosowana do potrzeb pacjenta. Właściwe odżywianie osób leżących odgrywa istotną rolę w profilaktyce odleżyn oraz we wspomaganiu procesu lecznia jeśli już odleżyny wystąpią.
Przyczyny unieruchomienia
Wśród schorzeń, które przyczyniają się do unieruchomienia chorego, znajdują się:
- choroby układu sercowo-naczyniowego – udary mózgu, zawał mięśnia sercowego,
- choroby neurologiczne – choroby Alzheimera, Parkinsona, stwardnienie rozsiane, miastenia, uszkodzenie rdzenia kręgowego;
- choroby układu oddechowego – przewlekła obturacyjna choroba płuc, zapalenie płuc;
- schorzenia układu kostno-stawowego − osteoporoza, zwyrodnienie stawów, złamania szyjki kości udowej, urazy.
Długotrwałe unieruchomienie wywiera negatywny wpływ na zdrowie pacjenta. Do konsekwencji zdrowotnych długotrwałego leżenia można zaliczyć:
- ogólne osłabienie organizmu;
- spadek napięcia mięśni;
- zanik mięśni,
- nasilenie osteoporozy;
- odleżyny,
- zapalenie płuc,
- infekcje dróg oddechowych;
- infekcje układu wydalniczego.
Chory leżący wymaga troskliwej opieki ze strony drugiej osoby. Opiekun musi zwracać szczególnie uwagę na żywienie chorego. Zbyt mała podaż składników odżywczych zwiększa ryzyko wystąpienia odleżyn i spadku napięcia mięśniowego. Ponadto należy pamiętać o gimnastyce kończyn, by jak najwcześniej zapobiegać zmianom stawowo-mięśniowym oraz przykurczom kończyn– skuteczna rehabilitacja również wiąże się z koniecznością dostarczenia organizmowi dodatkowej energii i składników odżywczych. Szybkie rozpoczęcie rehabilitacji zapobiega zniedołężnieniu chorego.
Żywienie chorych leżących
Istotną rolę w procesie leczenia osób leżących odgrywa prawidłowe odżywianie. Menu chorego powinno dostarczać wszystkich składników odżywczych (białko, tłuszcze, węglowodany, witaminy i sole mineralne). Posiłki powinny być lekkostrawne, by nie obciążać układu pokarmowego. Dlatego posiłki należy przygotowywać gotując produkty w wodzie, na parze lub dusząc. Nie powinno się podawać choremu potraw smażonych, gdyż mogą powodować nudności, wzdęcia, bóle brzucha. Posiłki powinny być estetycznie podane w celu zachęcenia do spożycia większej ilości pokarmu. Przygotowując posiłek dla podopiecznego, należy zwrócić uwagę, czy nie jest konieczna zamiana konsystencji potrawy na płynną lub papkowatą, gdy chory ma trudności z gryzieniem oraz problemy z połykaniem.
Jeśli nie ma przeciwwskazań (niewydolność wątroby, nerek), posiłki powinny zawierać duże ilości pełnowartościowego białka, które jest niezbędne do budowy mięśni oraz prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Białko znajduje się w mleku i jego przetworach (ser twarogowy, maślanka, kefir, jogurt naturalny) oraz chudym mięsie (kurczak, indyk, cielęcina, wołowina). Z kolei ryby oprócz białka zawierają nienasycone kwasy tłuszczowe, które wspomagają proces gojenia ran, poprawiają odporność organizmu oraz zapobiegają miażdżycy.
W związku z tym, iż u osób leżących często występują zaparcia, ich jadłospis powinien zawierać duże ilości błonnika, który przyspiesza perystaltykę jelit. Umożliwia to zapobieganie zaparciom. Bogatym źródłem błonnika są warzywa i owoce oraz pieczywo pełnoziarniste, kasze (gryczana, jęczmienna), ryż brązowy. Warzyw i owoców nie może zabraknąć w posiłkach przeznaczonych dla chorego, gdyż są cennym źródłem witamin i soli mineralnych, a także flawonoidów wykazujących właściwości przeciw zapalne i przeciwnowotworowe.
Bardzo ważne jest, aby osoba unieruchomiona spożywała w odpowiedniej ilości płyny (2 litry na dobę). Najlepiej w postaci wody mineralnej, soków owocowych oraz zielonej herbaty.
Jeżeli chory ma problemy ze spożywaniem posiłków, jego jadłospis warto uzupełnić w preparaty odżywcze Cubitan czy Nutridrink Multi Fibre. W małej objętości zawierają one komplet niezbędnych składników odżywczych oraz dużą dawkę energii. Preparaty odżywcze przygotowane są w postaci napoju. Mogą zastąpić posiłek, jeśli chory ma problemy z jedzeniem lub brakiem apetytu, lub mogą być również stosowane pomiędzy posiłkami. Nutridrink Multi Fibre zawiera dodatkowo błonnik, który pomaga zapobiegać zaparciom. Cubitan dzięki wysokiej zawartości białka i składników takich jak cynk, witaminy A,C,E wspomaga proces gojenia ran, w tym odleżyn.
Odpowiedni sposób żywienia osób leżących przeciwdziała pogorszeniu się stanu odżywienia chorego, poprawia ich samopoczucie i komfort życia.
Nutridrink i Nutridrink Multi Fibre to dietetyczne środki spożywcze specjalnego przeznaczenia medycznego. Do postepowania dietetycznego w przypadku niedożywienia związanego z chorobą. Stosować pod nadzorem lekarza.