Hipogonadyzm - czym jest to zaburzenie układu rozrodczego?

Spis Treści

Hipogonadyzm - czym jest?

Hipogonadyzm to stan, w którym jajniki u kobiet lub jądra u mężczyzn nie funkcjonują prawidłowo i nie wytwarzają wystarczającej ilości hormonów płciowych. Może to prowadzić do zaburzeń rozwoju płciowego, a także do problemów z płodnością.

Hipogonadyzm może być spowodowany różnymi przyczynami, takimi jak:

• wrodzone wady rozwojowe jajników lub jąder;
• choroby autoimmunologiczne, w których układ odpornościowy atakuje jajniki lub jądra; 
• choroby genetyczne - takie jak zespół Turnera u kobiet lub zespół Klinefeltera u mężczyzn;
• choroby przysadki mózgowej lub podwzgórza, które odpowiedzialne są za wytwarzanie i regulację gospodarki hormonalnej;
• urazy lub choroby nowotworowe, w wyniku których doszło do uszkodzenia jąder lub jajników.

Hipogonadyzm – objawy

Charakterystyczne objawy hipogonadyzmu u mężczyzn to przede wszystkim zmniejszone libido, problemy z erekcją, utrata masy mięśniowej, zwiększenie ilości tkanki tłuszczowej i zmniejszenie ilości owłosienia. U kobiet symptomy choroby mogą obejmować brak miesiączki, suchość pochwy, zmniejszenie libido i zmniejszenie gęstości kości.

Hipogonadyzm hipogonadotropowy

Hipogonadyzm hipogonadotropowy zwany wtórnym lub podwzgórzowo- przysadkowym jest spowodowany niedoborem hormonów gonadotropowych, takich jak LH (hormon luteinizujący) i FSH (hormon folikulotropowy), które są wytwarzane przez przysadkę mózgową i kontrolują produkcję hormonów płciowych przez jądra u mężczyzn i jajniki u kobiet.

Hipogonadyzm normogonadotropowy

Hipogonadyzm normogonadotropowy jest spowodowany deficytem hormonów na poziomie gonad, a nie na poziomie podwzgórza ani przysadki mózgowej. W przeciwieństwie do hipogonadyzmu hipogonadotropowego, w którym brak hormonów gonadotropowych jest spowodowany uszkodzeniem przysadki mózgowej lub podwzgórza, w hipogonadyzmie normogonadotropowym problem leży w samych gonadach. U kobiet jest to najczęstsza  przyczyna braku owulacji, odpowiadająca za 85% przypadków. Najczęściej wywołany jest przez zespól policystycznych jajników (PCOS).

Hipogonadyzm czynnościowy

Hipogonadyzm czynnościowy to stan, w którym jądra u mężczyzn lub jajniki u kobiet nie funkcjonują prawidłowo, ale poziom hormonów gonadotropowych we krwi jest prawidłowy. Jest to inaczej nazywane hipogonadyzmem pierwotnym lub chorobą gonad.

Hipogonadyzm wtórny

To stan, w którym jądra u mężczyzn lub jajniki u kobiet nie funkcjonują prawidłowo, ponieważ poziom hormonów gonadotropowych we krwi jest zbyt niski. Hormony te są produkowane przez przysadkę mózgową i pobudzają jądra lub jajniki do produkcji testosteronu u mężczyzn i estrogenów u kobiet. Przyczynami hipogonadyzmu wtórnego mogą być urazy mózgu, guzy mózgu, zaburzenia przysadki mózgowej, choroby autoimmunologiczne, infekcje, a także niektóre leki, takie jak sterydy anaboliczne i antydepresanty.

Hipogonadyzm męski

Hipogonadyzm męski wywołany jest niedoborem testosteronu. Leczenie polega na podawaniu hormonu w postaci zastrzyków, plastrów, żelu lub tabletek doustnych.

Hipogonadyzm kobiecy

Przyczynami hipogonadyzmu kobiecego mogą być choroby genetyczne, choroby autoimmunologiczne, urazy jajników, radioterapia i chemioterapia. W niektórych przypadkach przyczyna hipogonadyzmu jest nieznana. Leczenie polegające na uzupełnieniu niedoborów hormonalnych powinno być monitorowane przez lekarza, ponieważ zbyt duża ilość hormonów płciowych może prowadzić do poważnych skutków ubocznych, takich jak zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych i raka piersi.

Czy hipogonadyzm da się wyleczyć?

Hipogonadyzm zwykle nie jest w pełni wyleczalny, ale można go kontrolować, aby poprawić jakość życia pacjenta. Rodzaj terapii zależy od przyczyny niedoboru hormonów płciowych. Jeśli powodem hipogonadyzmu jest wada genetyczna, np. zespół Klinefeltera u mężczyzn, niestety nie ma możliwości wyleczenia tej choroby. W takim przypadku leczenie polega na uzupełnianiu brakujących hormonów płciowych poprzez terapię hormonalną. W przypadku hipogonadyzmu spowodowanego chorobami przysadki mózgowej lub podwzgórza, leczenie polega na identyfikacji i leczeniu przyczyny choroby, na przykład poprzez operację. W niektórych przypadkach, takich jak hipogonadyzm wywołany chorobami autoimmunologicznymi, leczenie może pomóc w kontrolowaniu choroby i zapobieganiu dalszym uszkodzeniom, ale również nie jest to pełne wyleczenie. Dlatego ważne jest, aby pacjenci z hipogonadyzmem byli pod stałą opieką lekarza, który będzie monitorował ich stan i przepisywał odpowiednie leczenie, aby zapobiec powikłaniom i poprawić ich jakość życia.

Źródło:

1. Stamou MI, Georgopoulos NA. Kallmann syndrome: phenotype and genotype of hypogonadotropic hypogonadism. Metabolism. 2018 Sep;86:124-134. doi: 10.1016/j.metabol.2017.10.012. Epub 2017 Nov 3. PMID: 29108899; PMCID: PMC5934335.