Gronkowiec - co należy wiedzieć o jego leczeniu i objawach?

Spis Treści

Co to jest gronkowiec

Gronkowce to grupa bakterii. Obecnie istnieje ich ponad 30 rodzajów. Typ zwany Staphylococcus aureus, czyli gronkowiec złocisty jest najbardziej rozpowszechnionym gatunkiem. Bakterie gronkowca mogą powodować wiele różnych rodzajów infekcji, w tym ucha, gardła, nosa, skóry, płuc, układu pokarmowego, zapalenie wsierdzia, zapalenie płuc. Gronkowiec może być także przyczyną zespołu wstrząsu toksycznego, który jest stanem  zagrażającym życiu wywołanym przez toksyny bakteryjne.

 Jak wygląda gronkowiec?

Gronkowce zaliczane są do bakterii Gram-dodatnich. Mają wygląd małych kulek połączonych z sobą. Pod mikroskopem tworzą charakterystyczne dla tej grupy bakterii grona- stąd ich nazwa. Nie posiadają rzęsek, ochronnych otoczek, ale kolonie bakteryjne przyjmują różną barwę, np. kolonie gronkowca złocistego mają intensywnie żółta barwę. Do celów diagnostycznych podzielono gronkowce na  koagulazododatnie, które są bardziej szkodliwe oraz koagulazoujemne. Przynależność do danej grupy uzależniona jest od posiadania lub nie enzymu zwanego koagulazą, który wchodząc w reakcję z komórkami krwi wytwarza na powierzchni bakterii osłonkę zabezpieczającą, co czyni bakterię bardziej szkodliwą dla ludzkiego organizmu.

Jakie są objawy gronkowca?

Zakażenia gronkowcem mogą obejmować od drobnych problemów skórnych po choroby zagrażające życiu. Oznaki i objawy infekcji gronkowcem są bardzo zróżnicowane - w zależności od lokalizacji (np. w oku, w nosie, w uchu, pod pachami)  i ciężkości infekcji. Infekcje skórne mogą wyglądać jak pryszcze lub czyraki. Skóra może być zaczerwieniona, opuchnięta i bolesna. Czasami pojawia się ropa. Drobne krosty mogą przekształcić się w liszajec, który zamienia się w opuchnięty, gorący w dotyku czerwony obszar skóry. Infekcje kości wywołane gronkowcem mogą powodować ból, obrzęk, powodować dreszcze i gorączkę. Zapalenie wsierdzia powoduje pewne objawy grypopodobne: gorączkę, dreszcze i zmęczenie. Powoduje również objawy, takie jak szybkie bicie serca, duszność i gromadzenie się płynów w rękach lub nogach. Zatrucie pokarmowe zwykle objawia się nudnościami  i wymiotami, biegunką i gorączką. Objawy zapalenia płuc obejmują dreszcze i kaszel, które nie ustępują po kilku dniach. Zespół wstrząsu toksycznego (TSS) powoduje wysoką gorączkę, nagłe obniżenie ciśnienia krwi, wymioty, biegunkę i splątanie. Chorzy mogą mieć gdzieś na ciele wysypkę podobną do oparzeń słonecznych. TSS stanowi zagrożenie życia i  może prowadzić do niewydolności narządów.

Jakie wyróżniamy najpopularniejsze gatunki gronkowca?

Staphylococcus aureus powoduje powierzchowne zmiany skórne oraz głęboko osadzone infekcje, takie jak zapalenie kości i szpiku i zapalenie wsierdzia. Ten gatunek jest również główną przyczyną nabytej w szpitalu infekcji ran chirurgicznych. Innym popularnym gronkowcem jest Staphylococcus epidermidis powodujący infekcje związane z urządzeniami medycznymi. Z kolei  Staphylococcus saprophiticus powoduje infekcje dróg moczowych, zwłaszcza u dzieci i niemowląt. Inne gatunki gronkowców (S lugdunensis, S haemolyticus, S warneri, S schleiferi, S intermedius) występują znacznie rzadziej.

Czy gronkowiec jest zaraźliwy?

Niektórzy ludzie noszą bakterie gronkowca na skórze lub w nosie, ale nie wywołuje to u nich infekcji. Wystarczy jednak drobne skaleczenie lub niewielka rana, aby bakterie przedostały się do wnętrza organizmu i wywołały poważne zapalenie.

Bakterie gronkowca mogą przenosić się z osoby na osobę. Mogą również rozprzestrzeniać się na przedmiotach, takich jak ręczniki, odzież, klamki do drzwi i sprzęt sportowy.  Osoby będące nosicielami tych bakterii i mające kontakt z żywnością, mogą przenosić mikroorganizmy ze skóry na jedzenie. Bakterie rozmnażają się w pożywieniu i wytwarzają toksyny, które powodują choroby. Gotowanie może zabić bakterie, ale ta metoda obróbki pożywienia nie pozwala na pozbycie się toksyn bakteryjnych. Pokarmy zanieczyszczone bakteriami gronkowca nie wyglądają ani nie smakują inaczej. Dlatego należy przestrzegać wszelkich zasad higieny przy przygotowywaniu posiłków.

Czy gronkowiec jest wyleczalny?

Infekcje wywołane przez gronkowce zdiagnozowane wcześnie są wyleczalne po zastosowaniu odpowiedniej antybiotykoterapii. W grupie podwyższonego ryzyka  na zakażenie gronkowcem znajdują się osoby  z chorobami przewlekłymi (cukrzyca, nowotwór, astma); z osłabioną odpornością; noszące cewniki rurki do oddychania lub rurki do karmienia oraz pacjenci dializowani.

Aby zapobiec rozprzestrzenianiu się bakterii należy zachowywać higienę rąk, nie udostępniać ręczników, prześcieradeł ani odzieży osobie, która ma infekcję gronkowcem oraz unikać kontaktu z osobami, o których wiemy, że są zakażone tą bakterią. Zakażenia gronkowcem mogą mieć poważne konsekwencje, dlatego stosowanie domowych sposobów leczenia jak np. olejek z drzewa herbacianego, oregano czy bazylii może nie być wystarczające.

 Jak leczyć gronkowca?

Leczenie infekcji gronkowcem polega na podaniu antybiotyków. W zależności od rodzaju infekcji mogą być podane w kremie, maści, doustnie lub dożylnie.  Antybiotyki powszechnie przepisywane w leczeniu infekcji gronkowcem obejmują cefazolinę, nafcylinę, oksacylinę, wankomycynę, daptomycynę i linezolid. W przypadku poważnych zakażeń  może być wymagana wankomycyna. Dzieje się tak, ponieważ wiele szczepów bakterii gronkowca stało się odpornych na inne tradycyjne antybiotyki. Niektóre infekcje gronkowcem, takie jak MRSA (odporny na metycylinę Staphylococcus aureus), są odporne na wiele antybiotyków.

Czego nie lubi gronkowiec złocisty?

W jednym z badań wykazano, że spożywanie herbaty, kawy lub obu napojów jest związane z mniejszym prawdopodobieństwem nosicielstwa gronkowca złocistego opornego na metycylinę (MRSA). Istnieje coraz więcej dowodów sugerujących, że zarówno kawa, jak i herbata mają właściwości przeciwdrobnoustrojowe. Chociaż dokładne mechanizmy działania tych napojów pozostają niewyjaśnione, szczególną uwagę poświęcono kilku związkom. W przypadku kawy  właściwości przeciwbakteryjne wykazują trigoneliny glioksalu, metyloglioksalu i diacetylu. W przypadku herbaty zwrócono uwagę na właściwości przeciwdrobnoustrojowe kwasu garbnikowego i katechin. Ponadto spożywanie zarówno kawy, jak i herbaty zmniejsza wchłanianie żelaza, co może okazać się ważne, ponieważ żelazo ma kluczowe znaczenie dla wzrostu gronkowca złocistego.

Źródło:

1. Matheson EM, Mainous AG 3rd, Everett CJ, King DE. Tea and coffee consumption and MRSA nasal carriage. Ann Fam Med. 2011 Jul-Aug;9(4):299-304. doi: 10.1370/afm.1262. PMID: 21747100; PMCID: PMC3133576.