Spis Treści
Obecnie istnieją cztery odrębne, ale blisko spokrewnione, serotypy wirusa, które powodują dengę (DENV-1, DENV-2, DENV-3 i DENV-4). Gorączka denga jest szeroko rozpowszechniona w tropikach, a lokalne wahania ryzyka zależą od opadów, temperatury, wilgotności względnej i nieplanowanej szybkiej urbanizacji. Najbardziej obciążone występowaniem tej choroby jest kontynent azjatycki.
Czy denga jest zaraźliwa
Denga jest chorobą zakaźną. Wirus jest przenoszony na ludzi przez ukąszenia zarażonych samic komarów. W przypadku, gdy komar ugryzie osobę-nosiciela dengi, wirus replikuje się w jelicie środkowym komara, zanim rozprzestrzeni się do tkanek wtórnych, w tym gruczołów ślinowych. Czas, jaki mija od połknięcia wirusa do faktycznej transmisji do nowego gospodarza, określa się mianem zewnętrznego okresu inkubacji. Jest on uzależniony od temperatury otoczenia, jej dobowych wahań oraz serotypu wirusa. Po zarażeniu komar jest w stanie przenosić wirusa do końca życia. Przeniesienie na człowieka następuje w wyniku ukąszenia przez zainfekowanego owada. Nie ma możliwości przeniesienia zakażenia bezpośrednio z człowieka na człowieka.
Denga objawy
Denga jest ciężką, grypopodobną chorobą, która dotyka niemowlęta, małe dzieci i dorosłych, ale rzadko powoduje śmierć. Objawy zwykle utrzymują się przez 2–7 dni, po okresie inkubacji 4–10 dni od ugryzienia przez zakażonego komara. Światowa Organizacja Zdrowia klasyfikuje dengę na 2 główne kategorie: denga z / bez znaków ostrzegawczych i denga ciężka. Podklasyfikacja dengi ze znakami ostrzegawczymi lub bez nich ma na celu pomóc pracownikom służby zdrowia w segregowaniu pacjentów przy hospitalizacji, zapewnieniu ścisłej obserwacji i zminimalizowaniu ryzyka rozwoju cięższej postaci choroby. Należy podejrzewać dengę w przypadku wystąpienia wysokiej gorączce (40 ° C) oraz dwóch z niżej wymienionych współistniejących objawów :
- silny ból głowy
- ból za oczami
- bóle mięśni i stawów
- nudności i wymioty
- obrzęk gruczołów
- wysypka.
Pacjent wchodzi zwykle w fazę krytyczną zwykle około 3-7 dni po wystąpieniu choroby. W tym czasie, gdy gorączka spada poniżej 38 ° C, u pacjenta mogą pojawić się objawy ostrzegawcze związane z rozwojem ciężkiej odmiany dengi. Jest ona potencjalnie śmiertelnym powikłaniem z powodu wycieku osocza, gromadzenia się płynów, niewydolności oddechowej, silnego krwawienia lub zaburzeń czynności narządów. Symptomy ostrzegawcze obejmują: silny ból brzucha, uporczywe wymioty, szybkie oddychanie, krwawiące dziąsła, zmęczenie, niepokój oraz krew w wymiocinach. Jeśli pacjenci mają te objawy w fazie krytycznej, konieczna jest ścisła obserwacja przez następne 24–48 godzin, aby zapewnić odpowiednią opiekę medyczną zmniejszyć ryzyko ewentualnych powikłań i śmierci.
Uważa się, że wyleczenie z infekcji zapewnia dożywotnią odporność na ten serotyp. Jednak odporność krzyżowa na inne serotypy po wyzdrowieniu jest tylko częściowa i tymczasowa. Kolejne infekcje (wtórne zakażenie) innymi serotypami zwiększają ryzyko rozwoju ciężkiej dengi.

Jak uchronić się przed dengą
Osoby z objawami powinny przede wszystkim unikać kolejnych ukąszeń komarów w pierwszym tygodniu choroby. W tym czasie wirus może krążyć we krwi, dlatego istnieje duże prawdopodobieństwo przeniesienia go na nowe niezainfekowane komary, które z kolei mogą zarazić inne osoby. Bliskość miejsc rozmnażania się komara od siedliska człowieka jest znaczącym czynnikiem ryzyka wystąpienia dengi, a także innych chorób przenoszonych przez komary Aedes.
Obecnie głównym sposobem kontroli lub zapobiegania przenoszeniu wirusa jest zwalczanie wektorów komarów. Osiąga się to poprzez: zapobieganie hodowli komarów, właściwe usuwanie odpadów stałych ze sztucznych siedlisk, które mogą przechowywać wodę; cotygodniowe przykrywanie, opróżnianie i czyszczenie domowych pojemników do przechowywania wody; zastosowanie odpowiednich środków owadobójczych do zewnętrznych pojemników do przechowywania wody. Zaleca się także stosowanie w rejonach zagrożonych środków ochrony gospodarstwa domowego, takich jak parawany okienne, repelenty, materiały owadobójcze, cewki i odparowywacze. Środki te muszą być stosowane w ciągu dnia zarówno w domu, jak i poza nim, ponieważ pierwotne wektory komarów gryzą przez cały dzień.
Rekomenduje się również się noszenie odzieży, która minimalizuje narażenie skóry na komary. Ważnym elementem w prewencji dengi jest także edukacja społeczności na temat ryzyka chorób przenoszonych przez komary. Nadzwyczajne środki kontroli wektorów, takie jak stosowanie środków owadobójczych jako oprysków podczas wybuchu epidemii, mogą być stosowane przez władze służby zdrowia. W celu określenia skuteczności interwencji kontrolnych należy prowadzić aktywne monitorowanie i nadzór liczebności wektorów i składu gatunkowego. Ponadto w wielu grupach międzynarodowych współpracowników trwają badania nad nowymi narzędziami i innowacyjnymi strategiami, które przyczynią się do globalnych wysiłków na rzecz przerwania przenoszenia dengi, a także innych chorób przenoszonych przez komary. WHO zachęca do integracji metod zarządzania przenosicieli różnych chorób, aby osiągnąć zrównoważone, skuteczne lokalnie dostosowane interwencje w zakresie kontroli.

Denga szczepionka
Pierwsza szczepionka przeciwko dendze, Dengvaxia® (CYD-TDV) opracowana przez Sanofi Pasteur, uzyskała licencję w grudniu 2015 r. i została zatwierdzona przez organy regulacyjne w około 20 krajach. W listopadzie 2017 r. opublikowano wyniki dodatkowej analizy retrospektywnie określającej jej skuteczność już w momencie szczepienia. Analiza wykazała, że podgrupa uczestników badania, u których przypuszczano, że są seronegatywni w czasie pierwszego szczepienia, miała wyższe ryzyko cięższej dengi i hospitalizacji w porównaniu z nieszczepionymi uczestnikami. Jako takie, stosowanie szczepionki jest skierowane do osób mieszkających na obszarach endemicznych, w wieku od 9 do 45 lat, które wcześniej miały co najmniej 1 udokumentowaną infekcję wirusem dengi. Według opinii WHO żywa atenuowana szczepionka przeciw CYD-TDV uznawana jest jako skuteczna i bezpieczna u osób, które miały wcześniej infekcję wirusem dengi (osoby seropozytywne). Niesie jednak zwiększone ryzyko ciężkiej dengi u osób, które doświadczyły pierwszej naturalnej infekcji dengą po szczepieniu (u tych, które były seronegatywne w momencie szczepienia). W krajach rozważających szczepienia jako część programu kontroli dengi zalecaną strategią jest badanie przed szczepieniem.
Czy denga jest śmiertelna?
Gorączka denga jest zazwyczaj samoograniczającą się chorobą, której śmiertelność wynosi mniej niż 1%, jeśli zostanie wcześnie wykryta i chory dostęp do odpowiedniej opieki medycznej. Po leczeniu ciężka denga ma śmiertelność na poziomie 2% -5%, ale gdy nie jest leczona, śmiertelność wynosi aż 20%.
Denga leczenie
Nie ma specyficznego leczenia gorączki denga. Środki zmniejszające gorączkę i środki przeciwbólowe można przyjmować w celu kontrolowania objawów, bólów mięśni oraz gorączki. Najlepszą opcja leczenia wydaje się być paracetamol. Należy unikać NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne), takich jak ibuprofen i aspiryna. Te leki przeciwzapalne działają rozrzedzając krew, a w przypadku choroby z ryzykiem krwotoku leki tego typu mogą pogorszyć rokowanie. W przypadku ciężkiego dengi opieka medyczna lekarzy i pielęgniarek mających doświadczenie w zakresie skutków i postępu choroby może uratować życie - zmniejszając śmiertelność z ponad 20% do mniej niż 1%. Utrzymanie objętości płynów ustrojowych pacjenta ma kluczowe znaczenie dla intensywnej opieki. Pacjenci z dengą powinni zasięgnąć porady lekarza po pojawieniu się znaków ostrzegawczych.
mgr farm. Ewelina DrelichDoktorantka Collegium Medicum w Bydgoszczy
NowaFarmacja.pl
Absolwentka farmacji na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym. Jej pasją jest bezpieczeństwo stosowania produktów leczniczych, co jest tematem pracy doktorskiej na Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Autorka licznych tekstów edukacyjnych w pismach dla farmaceutów..