Candida - jak wyleczyć ten szkodliwy grzyb?

Spis Treści

Co to jest candida?

Candida to rodzaj grzybów – drożdżaków. Najpopularniejszym z tej grupy jest gatunek Candida albicans, który u każdego człowieka bytuje w naturalnej mikrobiocie błon śluzowych w układzie pokarmowym, oddechowym, a także moczowo-płciowym i na skórze. U większości osób (około 50-70%) nie powoduje on żadnych szkodliwych objawów i nie jest niekorzystny. Jednak u niektórych może przyczyniać się do rozwoju infekcji, a dokładniej grzybicy czy też innej jej nazwy – kandydozy.

Candida albicans może działać patogennie zwłaszcza u osób:

•  o zaburzonej odporności,
• o nieprawidłowym składzie mikrobiomu (skórnego, jelitowego),
• leczonych sterydami, lekami immunomodulującymi,
• po inwazyjnych zabiegach,
• po leczeniu antybiotykami,
• poparzonych (z uszkodzoną skórą),
• chorujących na choroby układu pokarmowego,
• cukrzyków, cierpiących na astmę oraz choroby reumatologiczne,
• wcześniaków,
• z wirusem HIV,
• stosujących antykoncepcję hormonalną,
• narażonych na działanie środków grzybobójczych i/lub antybiotyków ze środowiska, pożywienia.

 Candida – rodzaje

Jak wspomniano, grupa Candida obejmuje wiele gatunków, z czego poniższe kilkanaście są najbardziej rozpowszechnione i należą do patogenów, zwłaszcza przy nadmiernym namnożeniu:

• albicans,
• catenulata,
• guilliermondii,
• kefyr,
• krusei,
• lusitaniae,
• parapsilosis,
• pulcherrima,
• tropicalis,
• zeylanoides,
• dattila,
• formata,
• glabrata,
• inconspicua.

Jak już wiadomo, C. albicans to najbardziej znany gatunek. Ale i on może występować u człowieka w różnych rodzajach:

• drożdżowy (jednokomórkowy; komórki pączkujące),
• pseudogrzybni (pseudostrzępki),
• grzybni prawdziwej mycelialnej (strzępki).

Objawy, a także stopień choroby i jej cechy mogą zależeć więc nie tylko od samego gatunku Candidy, ale i od formy danych komórek grzybów. Jednak są pewne cechy charakterystyczne kandydozy, które mogą wskazać nam z dużym prawdopodobieństwem, że mamy do czynienia właśnie z tą chorobą. O nich przeczytasz poniżej.

 Candida – objawy

Objawy kandydozy, zwłaszcza na początku, mogą być bardzo skąpe, a także mogą nie wskazywać bezpośrednio na tę właśnie chorobę. Na początku może występować jedynie gorączka, aczkolwiek u 1 na 10 chorych podwyższenie temperatury ciała wcale nie występuje. Jednak, jak już wspomniano, niektóre z symptomów są dość charakterystyczne dla kandydozy:

• kruszące się, żółtawe paznokcie,
• pęcherzyki, krosty na podeszwach stóp i biała, łuszcząca się skóra między palcami stóp (lub dłoni),
• grudki, krosty i pęcherze w okolicy ud, pachwin,
• srebrzysto-białe łuski na skórze,
• swędzenie zmian,
• okrągłe plamy na skórze, pokryte łuskami,
• łysienie, łuszczenie skóry głowy, wypadanie włosów wraz ze swędzeniem skóry głowy.

Mniej specyficzne objawy Candidy to natomiast:

• choroby autoimmunologiczne,
• przewlekłe zmęczenie,
• wzdęcia, gazy,
• zespół złego wchłaniania,
• zgaga,
• zaburzenia masy ciała,
• problemy endokrynologiczne,
• infekcje moczowo-płciowe,
• trądzik, łuszczyca, świąd, wysypki,
• przewlekłe zapalenie zatok, katar, zapalenie uszu,
• „mgła umysłowa”, zaburzenia depresyjne,
• zapalenie kącików ust,
• niedobory pokarmowe.

 Candida - najczęstsze miejsca występowania

Najczęściej kandydozę diagnozuje się w takich miejscach, jak: skóra, przewód pokarmowy, pochwa i jama ustna. To jednocześnie kandydozy przebiegające w dużej mierze bezobjawowo lub skąpo-objawowo. Inwazje w pełni objawowe z kolei najpowszechniej dotyczą:

• układu pokarmowego,
• oskrzeli, płuc,
• narządów płciowych,
• paznokci,
• oczu,
• serca,
• kości, stawów, krwi.

Candida - badania i testy

Diagnostyka zakażeń grzybiczych przede wszystkim obejmuje badania mikroskopowe, posiewy mikrobiologiczne, które pozwalają na dokładne określenie, które gatunki patogenów są obecne u danej osoby. Ponadto przydatne są tez testy serologiczne, które wykrywają specyficzne antygeny i przeciwciała.

W większości kandydoz pobiera się od chorego materiał w postaci krwi, plwociny, moczu, wycinków tkanek, wymazów z ciała, a nawet płynu mózgowo-rdzeniowego. Wszystko to zależy od indywidualnych objawów danego pacjenta oraz podejrzenia ogniska grzybicy (miejsca, w którym mamy do czynienia z namnożeniem Candidy).

Candida - jak leczyć?

Gdy diagnoza brzmi: Candida, leczenie może wyglądać inaczej u każdego chorego. Zależy to od bardzo wielu czynników. Natomiast najczęściej stosuje się, z dość dużym powodzeniem, środki przeciwgrzybicze w postaci kremów lub tabletek. Poszczególne leki oddziałują na różne gatunki Candida, dodatkowo cechują się odmiennymi mechanizmami działania, wskazaniami i przeciwwskazaniami. Dlatego to lekarz, specjalista odpowiada za leczenie Candidy i najczęściej wybiera któreś z tych leków antygrzybicznych:

• Amfoterycyna B,
• Nystatyna,
• Natamycyna,
• Terbinafina,
• Flukonazol,
• Itrakonazol,
• Posakonazol,
• Worikonazol,
• Kaspofungina,
• Mikafungina,
• Anidulafungina.

Warto podkreślić, że leczenia Candidy nie powinniśmy podejmować się samodzielnie, „w domowym zaciszu”. Może to grozić nawracającymi infekcjami, głównie związanymi z niedoleczeniem poprzedniej choroby, a dodatkowo może się wiązać z narastaniem oporności grzybów na leczenie.

Candida – dieta

Wykazano, że dieta może mieć znaczenie w rozwoju kandydozy, ale także i leczeniu tej choroby. Po pierwsze, menu bogate w cukry proste oraz tłuszcze trans to istotny czynnik zwiększający ryzyko zachorowania na kandydozę. Z kolei gdy okaże się, że chorujemy na tę chorobę, to warto zwiększyć spożycie:

1. Prebiotyków, a znajdziemy je w takich produktach, jak:

• Cebula, czosnek i por
• Banany, jagody, maliny i truskawki
• Szparagi, szpinak i jarmuż
• Słodkie ziemniaki i bataty
• Jęczmień i owies
• Nasiona chia i siemię lniane
• Migdały i orzechy włoskie
• Soczewica i fasola
• Płatki owsiane i ryż brązowy
• Mleko i jogurt.

2. Witamin C, A, E, witamin z grupy B – pozyskamy je głównie ze świeżych warzyw, owoców, strączków i pełnoziarnistych produktów zbożowych.

3. Sodu, chloru, potasu, siarki – ich źródłem są: sól, kiszonki, banany, ziemniaki, warzywa kapustne (i inne warzywa), a także jaja, ciemna czekolada, woda średnio- i wysoko zmineralizowana, wołowina i drób.

Dodatkowo warto wprowadzić probiotykoterapię, zwłaszcza szczepami Lactobacillus, Saccharomyces boulardi. Spośród suplementów zaleca się przede wszystkim te wspierające barierę jelitową, czyli glutaminę, ale i kwercetynę czy lukrecję DGL i laktoferynę.

 Czy Candida jest zaraźliwa?

Jak wspomniano, grzyby z rodzaju Candida są wszędobylskie, każdy z nas jest ich „gospodarzem”. Głównym czynnikiem, który może nas predysponować do zachorowania na kandydozę, jest obniżona odporność. W takiej sytuacji faktycznie może się okazać, że zwłaszcza nawracająca kandydoza, przede wszystkim jamy ustnej, czy narządów rozrodczych, może być wynikiem „przeniesienia” nadmiernej liczby komórek grzyba od innej osoby do naszego organizmu. Nie jest jednak tak, że ktoś chorujący na kandydozę na pewno „podaruje” nam tę chorobę.

Literatura:

1. Paczkowska I. i wsp.: Wybrane aspekty farmakoterapii kandydoz. Farm Pol, 2010, 66(8): 539-543.
2. Jopkiewicz J.: Suplementacja wspomagająca profilaktykę i leczenie kandydozy. Hygeia Public Health, 2017, 52(2): 126-130.
3. Staniszewska M. i wsp.: Patogeneza i leczenie zakażeń Candida spp. Post. Mikrobiol., 2014, 53, 3: 229–240.